شناسایی مولفه های موثر بر درک مطلب دانش آموزان دورهی ابتدائی: یک مطالعهی فراسنتز

چکیده درک مطلب یکی از مهارت های بنیادین دوره ابتدایی است که تحت تاثیر مولفه های متعددی قرار دارد. با وجود پژوهش های گسترده، تاکنون مطالعه فراسنتزی که به شناسایی و دسته بندی جامع این مولفه ها پرداخته باشد، انجام نشده است. هدف این پژوهش، شناسایی و دسته بندی نظام مند مولفه های موثر بر درک مطلب دانش آموزان دوره ابتدایی است. این پژوهش با رویکرد کیفی و روش فراسنتز (ساندلوسکی و باروسو، ۲۰۰۷) انجام شد. مقالات مرتبط از پایگاه های داخلی (مگیران، نورمگز، SID) و خارجی (اسکوپوس ، وب آف ساینس ،گوگل اسکولار ) در بازه ۲۰۱۵ تا ۲۰۲۵ جستجو شدند. پس از غربالگری، ۳۹ مقاله (۲۰ خارجی، ۱۹ داخلی) برای تحلیل نهایی انتخاب شدند. تحلیل داده ها در سه مرحله کدگذاری باز، محوری و انتخابی انجام گرفت. از تحلیل یافته ها، ۶ تم اصلی و ۲۴ زیرمتم شناسایی شد: مولفه های شناختی (حافظه فعال، رمزگشایی، دانش واژگان، درک زبانی، انعطاف پذیری شناختی، دانش پیشین)؛ مولفه های فراشناختی (برنامه ریزی، نظارت، خودپرسش گری، خلاصه سازی، ارزیابی)؛ مولفه های عاطفی (خودکارآمدی، انگیزه، نگرش، اضطراب)؛ مولفه های آموزشی (روش تدریس، راهبردهای چندجزئی، فناوری آموزشی، جو کلاس)؛ مولفه های خانوادگی (سرمایه فرهنگی، سواد والدین، داستان خوانی، دسترسی به منابع) و مولفه های متنی (نوع متن، ساختار، تصاویر، سطح دشواری). درک مطلب دانش آموزان ابتدایی پدیده ای چندبعدی و تعاملی است که شش دسته مولفه به طور همزمان در آن نقش دارند. چارچوب ارائه شده می تواند مبنایی برای طراحی مداخلات آموزشی متناسب با پایه تحصیلی قرار گیرد.کلیدواژه ها: درک مطلب، مولفه های موثر، دانش آموزان ابتدایی، فراسنتز.