بررسی تاثیر رسانه ها و فضای مجازی بر نگرش دانش آموزان به نماز

نماز به عنوان یکی از بنیادی ترین جلوه های دینداری در فرهنگ اسلامی، افزون بر کارکرد عبادی، دارای آثار تربیتی، اخلاقی، روان شناختی و اجتماعی گسترده ای است و از همین رو نگرش دانش آموزان به نماز، یکی از شاخص های مهم در ارزیابی تربیت دینی در نظام آموزشی به شمار می آید. در دهه های اخیر، گسترش رسانه های جمعی و به ویژه توسعه شتابان فضای مجازی، الگوهای هویتی، سبک زندگی، نظام ارزشی و شیوه های معناپردازی نوجوانان را به طور محسوسی دگرگون ساخته است؛ به گونه ای که بخش مهمی از فرایند جامعه پذیری، که پیش تر عمدتا در خانواده، مدرسه و نهادهای دینی شکل می گرفت، اکنون در تعامل با رسانه های نوین و شبکه های اجتماعی بازتعریف می شود (عاملی، ۱۴۰۰). پژوهش حاضر با هدف بررسی تاثیر رسانه ها و فضای مجازی بر نگرش دانش آموزان به نماز انجام شده است و می کوشد نشان دهد که مصرف رسانه ای، نوع استفاده از فضای مجازی و کیفیت محتوای دریافتی چگونه می تواند بر باورها، احساسات و آمادگی رفتاری دانش آموزان نسبت به نماز اثر بگذارد. این مطالعه با رویکرد توصیفی تحلیلی و با تکیه بر ادبیات پژوهش در حوزه تربیت دینی، جامعه شناسی رسانه و روان شناسی اجتماعی، رابطه میان متغیرهای یادشده را بررسی می کند. یافته های پژوهش نشان می دهد که رسانه ها و فضای مجازی دارای تاثیری دوگانه اند؛ به این معنا که در صورت عرضه محتوای سطحی، سرگرمی محور یا ارزش زدا، ممکن است نگرش دانش آموزان به نماز تضعیف شود، اما در صورت تولید محتوای هدفمند، اقناعی، هویت ساز و متناسب با زبان نسل نوجوان، همین رسانه ها می توانند به تقویت نگرش مثبت به نماز و درونی سازی ارزش های دینی کمک کنند .همچنین نتایج نشان می دهد که متغیرهایی مانند نظارت خانواده، کیفیت آموزش دینی در مدرسه، میزان سواد رسانه ای و نوع تعامل دانش آموز با شبکه های اجتماعی، در شدت و جهت این تاثیر نقش میانجی ایفا می کنند. بر این اساس، نتیجه گیری می شود که مواجهه دانش آموزان با رسانه ها و فضای مجازی، نه تهدیدی مطلق و نه فرصتی خودکار است، بلکه پدیده ای پیچیده و وابسته به زمینه است که نیازمند سیاست گذاری فرهنگی، آموزش سواد رسانه ای و بازطراحی الگوهای تربیت دینی متناسب با جهان زیست نسل جدید است.

کلیدواژه ها:

رسانه ها ، فضای مجازی ، نگرش به نماز ، دانش آموزان