نقش مشارکت شهروندی در بهبود عملکرد خدمات عمومی و حفظ محیط زیست شهری

این پژوهش با هدف بررسی نقش مشارکت شهروندی در بهبود عملکرد خدمات عمومی و ارتقای وضعیت محیط زیست شهری انجام شده و مسئله اصلی آن تبیین میزان اثربخشی سازوکارهای مشارکتی در ارتقای کیفیت ارائه خدمات و کاهش فشارهای زیست محیطی در فضای شهری است. هدف مطالعه، تحلیل تاثیر ابعاد مختلف مشارکت شامل مشارکت اطلاع رسان، مشورتی و اجرایی بر شاخص های کارآمدی خدمات و شاخص های پایداری محیط زیست شهری است و بر این فرض استوار است که افزایش سطح مشارکت سازمان یافته شهروندان می تواند به بهبود نظارت اجتماعی، افزایش پاسخ گویی نهادهای خدماتی و تقویت رفتارهای حافظ محیط زیست بینجامد. پژوهش حاضر با روش توصیفی تحلیلی و رویکرد پیمایشی انجام شده است. جامعه آماری شامل ساکنان مناطق مختلف شهر بوده و با نمونه گیری طبقه ای متناسب، ۴۰۰ نفر برای تکمیل پرسش نامه استاندارد مشارکت شهروندی و ارزیابی کیفیت خدمات شهری انتخاب شدند. ابزار گردآوری داده ها پرسش نامه ساخت یافته شامل مقیاس های چندبعدی مشارکت و شاخص های سنجش کیفیت خدمات و وضعیت محیط زیست بود. تحلیل داده ها با روش های آماری همبستگی و مدل سازی معادلات ساختاری برای ارزیابی روابط علی میان متغیرها انجام گرفت. یافته ها نشان داد که مشارکت شهروندی تاثیر معنادار و مثبت بر بهبود کیفیت خدمات عمومی دارد و حدود ۴۲ درصد از تغییرات کارآمدی خدمات توسط مولفه های مشارکت تبیین می شود. همچنین تاثیر مستقیم مشارکت بر بهبود رفتارهای زیست محیطی و کاهش پیامدهای منفی محیط زیست شهری معنادار ارزیابی شد و شاخص های پایداری زیست محیطی به میزان ۳۷ درصد تحت تاثیر ابعاد مشارکت قرار گرفتند. نتیجه کلی پژوهش نشان می دهد که مشارکت ساختاریافته و نظام مند شهروندان، عاملی تعیین کننده در ارتقای کیفیت خدمات و بهبود وضعیت زیست محیطی شهر است و تقویت سازوکارهای مشارکتی می تواند به عنوان یکی از راهبردهای کلیدی مدیریت شهری در نظر گرفته شود.

کلیدواژه ها:

مشارکت شهروندی ، خدمات عمومی شهری ، پایداری محیط زیست شهری ، کنش جمعی ، کارآمدی خدمات.