علل ودلایل ساخت و ساز غیر مجاز در شهر مریوان

پدیده ساخت وساز غیرمجاز در شهر مریوان، به مثابه یکی از چالش های اصلی مدیریت شهری در مناطق مرزی و با بافت فرهنگی-اقلیمی خاص، ریشه در مجموعه ای پیچیده از علل اقتصادی، اجتماعی، حقوقی و مدیریتی دارد. این پژوهش با رویکرد کیفی و با استفاده از روش کتابخانه ای (اسنادی)، به تحلیل و دسته بندی مهم ترین دلایل شکل گیری و تداوم این معضل در شهر مریوان می پردازد. یافته ها نشان می دهد که عوامل اقتصادی نظیر افزایش قیمت زمین و مسکن در پی رونق اقتصاد مرزی (کانال های غیررسمی تجاری)، بالارفتن هزینه مجوزگیری رسمی، و نبود مسکن ارزان قیمت برای اقشار کم درآمد، مهم ترین محرک های ساخت وساز غیرمجاز هستند. از سوی دیگر، ضعف نظارت شهرداری و دستگاه های اجرایی، نبود آمار به روز از نیاز واقعی مسکن، ضعف قوانین بازدارنده و طولانی بودن فرآیند اخذ مجوز، تسهیل کننده های نهادی این پدیده به شمار می روند. همچنین عوامل اجتماعی-فرهنگی مانند احساس تعلق خاطر به زمین های کشاورزی موروثی، عرف غالب ساخت بدون مجوز در روستاهای پیراشهری و ناآگاهی از ضوابط شهرسازی نیز در کنار عوامل جغرافیایی (موقعیت کوهستانی و پراکندگی روستاهای ادغام شده در شهر) نقش تشدیدکننده دارند. نتایج این پژوهش کیفی نشان می دهد که راهکارهای صرفا سرکوبگرانه بدون توجه به بسترهای معیشتی و نهادی، کارایی لازم را نخواهند داشت و اصلاح نظام توزیع مجوزها، توانمندسازی دهیاری های پیراشهری و ساماندهی اقتصاد غیررسمی مریوان از الزامات بنیادین کنترل این پدیده است.

کلیدواژه ها:

ساخت وساز غیرمجاز ، شهر مریوان ، مدیریت شهری ، اقتصاد غیررسمی ، مطالعه کیفی ، اسناد کتابخانه ای