طراحی فعالیت های یادگیری مبتنی بر طبیعت برای تقویت آگاهی زیست محیطی در کودکان دبستانی حلیمه نوری

در عصر حاضر، فاصله روزافزون کودکان از طبیعت و جایگزینی تجربیات دیجیتال به جای تجربیات حسی، نگرانی های جدی در مورد تربیت نسل آینده و حفظ محیط زیست ایجاد کرده است. سیستم های آموزشی سنتی با تکیه بر روش های نظری و کلاس های بسته، نتوانسته اند آگاهی زیست محیطی عمیق و پایداری را در دانش آموزان ایجاد کنند. از سوی دیگر، پیشرفت فناوری های نوظهور مانند واقعیت مجازی (VR)، واقعیت افزوده (AR) و واقعیت ترکیبی (MR)، فرصت های جدیدی را برای آموزش تعاملی فراهم آورده است. این پژوهش با هدف بررسی چگونگی تلفیق فعالیت های یادگیری مبتنی بر طبیعت با فناوری های نوین برای تقویت آگاهی زیست محیطی کودکان دبستانی انجام شده است.این پژوهش به روش «مروری نظام مند» (Systematic Review) انجام گرفت. جامعه آماری پژوهش شامل تمامی مقالات علمی-پژوهشی، پایان نامه ها و منابع معتبر داخلی و خارجی منتشر شده در بازه زمانی ۱۳۹۰ تا ۱۴۰۴ (۲۰۱۰ تا ۲۰۲۴) بود که با کلیدواژه های «آموزش محیط زیست»، «یادگیری مبتنی بر طبیعت»، «دوره ابتدایی» و «فناوری های آموزشی» مرتبط بودند. پس از غربالگری اولیه و اعمال معیارهای ورود و خروج، ۱۰ منبع کلیدی به عنوان هسته اصلی تحلیل انتخاب شدند و داده ها با استفاده از روش تحلیل مضمون مورد بررسی قرار گرفتند.: نتایج تحلیل نشان داد که تجربه مستقیم با طبیعت، نقشی انکارناپذیر در درک عمیق مفاهیم اکولوژیکی و ایجاد پیوند عاطفی با محیط زیست دارد. فعالیت های عملی در فضای باز، مهارت های حل مسئله، تمرکز و همکاری گروهی را در کودکان به طور قابل توجهی تقویت می کنند. همچنین، یافته ها حاکی از آن است که فناوری های نوین، به ویژه واقعیت افزوده، می توانند به عنوان ابزارهای تسهیل گر عمل کرده و با نمایش لایه های اطلاعاتی نامرئی، شکاف میان مشاهده سطحی و درک عمیق علمی را پر کنند. با این حال، پژوهش تاکید دارد که فناوری باید در خدمت تجربه واقعی باشد و نباید جایگزین لمس و حس کردن طبیعت شود. علاوه بر این، موانعی همچون کمبود زیرساخت، محدودیت های برنامه درسی و ناتوانی معلمان در استفاده از این ابزارها شناسایی شد.: بر اساس یافته ها، می توان نتیجه گرفت که رویکرد تلفیقی که در آن طبیعت به عنوان بستر اصلی یادگیری و فناوری به عنوان ابزار تقویت کننده تجربه عمل می کند، موثرترین مدل برای آموزش محیط زیست در دوره ابتدایی است. این رویکرد نه تنها آگاهی زیست محیطی را ارتقا می دهد، بلکه به توسعه شناختی، عاطفی و اجتماعی کودکان کمک می کند. برای اجرای موفقیت آمیز این مدل، ضروری است که در برنامه های درسی بازنگری شود، معلمان توانمندسازی گردند و زیرساخت های مدارس برای حضور در فضای باز فراهم آید.

کلیدواژه ها:

یادگیری مبتنی بر طبیعت ، آگاهی زیست محیطی ، فناوری های نوین آموزشی ، واقعیت افزوده ، دوره ابتدایی.