تحلیل فلسفی-تربیتی مقاومت فرهنگی معلمان؛ در برابر ارزشیابی الگوریتمی هوش مصنوعی

پژوهش حاضر با رویکرد کیفی و با بهره گیری از نظریه زمینه ای به تحلیل فلسفی-تربیتی مقاومت فرهنگی معلمان در برابر ارزشیابی های الگوریتمی هوش مصنوعی پرداخت. در عصر دیجیتال، گرچه فناوری های هوش مصنوعی وعده بهبود کیفیت ارزشیابی آموزشی را می دهند، اما پذیرش آن ها در بافت فرهنگی ایران با چالش های عمیقی روبه روست. هدف این مطالعه شناسایی عوامل فرهنگی موثر بر مقاومت معلمان و تبیین پیامدهای آن بر نظام آموزشی بود. داده ها از طریق مصاحبه های نیمه ساختاریافته با ۲۵ معلم مقطع متوسطه اول در شهرستان منوجان و در نیمسال دوم سال تحصیلی ۱۴۰۴-۱۴۰۳ جمع آوری و با روش کدگذاری سه مرحله ای تحلیل شدند. یافته ها پنج مقوله کلیدی را آشکار ساخت؛ تهدید هویت حرفه ای (۹۲%)، بی اعتمادی به فناوری (۸۸%)، ناسازگاری با ارزش های فرهنگی (۸۴%)، مقاومت در برابر تغییر (۷۶%)، و نگرانی های اخلاقی (۶۴%). این عوامل در تعامل پیچیده ای، ریشه در باورهای عمیق فرهنگی همچون؛ تاکید بر روابط انسانی، جمع گرایی، و جایگاه اجتماعی معلم دارند و نشان می دهد که پیاده سازی موفق فناوری های هوش مصنوعی در آموزش مستلزم طراحی سیستم هایی است که ضمن حفظ نقش انسانی معلم، با ارزش های فرهنگی بومی همسو باشند و شفافیت اخلاقی الگوریتم ها را تضمین کنند.

کلیدواژه ها:

مقاومت فرهنگی ، معلمان ، ارزشیابی الگوریتمی ، هوش مصنوعی ، تحلیل فلسفی-تربیتی.