نقش معلم در پرورش مهارت های زندگی دانش آموزان

هدف پژوهش حاضر بررسی نقش معلم در پرورش مهارت های زندگی دانش آموزان در دوره آموزش عمومی با تاکید بر مولفه های ارتباط موثر، تفکر انتقادی، مدیریت هیجان، حل مسئله و مسئولیت پذیری است. مهارت های زندگی به مثابه شایستگی های کلیدی قرن بیست ویکم، شرط لازم برای سازگاری تحصیلی-اجتماعی و سلامت روان دانش آموزان دانسته می شوند .در این میان، معلم به عنوان عامل محوری یادگیری مبتنی بر شایستگی ها، نه تنها انتقال دهنده دانش، بلکه تسهیل گر تجربه های یادگیری معنادار است که از طریق الگوگری، آموزش مستقیم، راهبردهای مشارکتی و ارزشیابی تکوینی، به نهادینه سازی مهارت های زندگی کمک می کند .این پژوهش با رویکرد توصیفی-تحلیلی و اتکا بر داده های میدانی تکمیلی، تلاش می کند پیوند میان شیوه های تدریس معلم، اقلیم کلاس درس و رشد مهارت های زندگی دانش آموزان را تبیین کند. جامعه آماری شامل دانش آموزان و معلمان دوره اول متوسطه شهری بوده و ابزار گردآوری داده ها، پرسشنامه مهارت های زندگی مبتنی بر چارچوب WHO و سیاهه مشاهده کلاس محور بوده است. یافته ها نشان داد بین کاربست راهبردهای یاددهی-یادگیری فعال توسط معلم (یادگیری تعاونی، نقش آفرینی، بحث هدایت شده) و سطوح بالاتر مهارت های ارتباطی و حل مسئله دانش آموزان رابطه مثبت و معناداری وجود دارد. همچنین کیفیت بازخورد تکوینی معلم و فضای روانی-اجتماعی کلاس، پیش بینی کننده معنادار مدیریت هیجان و مسئولیت پذیری بود. تحلیل کیفی بازتاب های کلاسی نیز نشان داد الگوگری هیجانی-اجتماعی معلم و انسجام برنامه پنهان مدرسه، نقش تقویتی بر رشد پایدار مهارت ها دارند. بر این اساس، نتایج بر لزوم توسعه حرفه ای هدفمند معلمان در حوزه یادگیری اجتماعی-هیجانی، طراحی تکالیف اصیل، و همسوسازی ارزشیابی با شایستگی های زندگی تاکید می کند. کاربردهای عملی شامل تدوین راهنمای تدریس مبتنی بر مهارت های زندگی، تقویت جامعه های یادگیری حرفه ای معلمان، و پیاده سازی بازخوردهای رشدمدار در کلاس های درس است.

کلیدواژه ها:

مهارت های زندگی ، معلم ، یادگیری اجتماعی-هیجانی ، راهبردهای تدریس فعال ، ارزشیابی تکوینی