بررسی تاثیر برنامه آموزش خانواده بر کاهش اختلالات رفتاری دانش آموزان با نقش تعدیل گری تاب آوری: یک مطالعه نیمه آزمایشی

اختلالات رفتاری دانش آموزان یکی از چالش های بنیادین نظام های تربیتی و سلامت روان است. اگرچه مداخلات خانواده محور اثربخشی خود را نشان داده اند، اما نقش متغیرهای فردی مانند تاب آوری در تسهیل یا تضعیف این اثربخشی همچنان نیازمند واکاوی دقیق تری است. هدف: این پژوهش با هدف تعیین تاثیر برنامه آموزش خانواده بر کاهش اختلالات رفتاری دانش آموزان و بررسی نقش تعدیل گری تاب آوری در این رابطه طراحی شد. روش: مطالعه حاضر از نوع نیمه آزمایشی با طرح پیش آزمون-پس آزمون با گروه کنترل و پیگیری دوماهه بود. جامعه آماری شامل دانش آموزان پسر دوره ابتدایی شهر [نام شهر] در سال تحصیلی ۱۴۰۳-۱۴۰۴ بود. پس از غربالگری ۱۸۰ نفر با پرسشنامه راتر، ۴۰ دانش آموز واجد شرایط به صورت تصادفی در دو گروه آزمایش و کنترل (هر گروه ۲۰ نفر) جایگزین شدند. گروه آزمایش تحت برنامه آموزش خانواده (ترکیبی از مدل مک مستر و تربیت مثبت) در ۱۰ جلسه قرار گرفتند. ابزارهای پژوهش شامل پرسشنامه علائم رفتاری راتر (فرم معلم) و مقیاس تاب آوری کانر-دیویدسون بود. داده ها با نرم افزار SPSS-۲۶ و روش های MANCOVA و رگرسیون سلسله مراتبی تحلیل شدند. یافته ها: نتایج نشان داد برنامه آموزش خانواده منجر به کاهش معنادار اختلالات رفتاری (p<۰.۰۰۱p<۰.۰۰۱) شد. همچنین، تحلیل های رگرسیون تایید کرد که تاب آوری نقش تعدیل گری معناداری دارد (β=−۰.۳۴,p<۰.۰۱β=−۰.۳۴,p<۰.۰۱)؛ به طوری که اثر مداخله در کودکان با تاب آوری بالاتر قوی تر بود. نتیجه گیری: برنامه آموزش خانواده یک مداخله موثر است، اما اثربخشی آن مشروط به سطح تاب آوری کودک است. پیشنهاد می شود برای کودکان با تاب آوری پایین، مداخلات تلفیقی (خانواده + مهارت آموزی فردی کودک) در نظر گرفته شود. کلیدواژه ها: آموزش خانواده، اختلالات رفتاری، تاب آوری، دانش آموزان ابتدایی، مداخله نیمه آزمایشی.

کلیدواژه ها:

آموزش خانواده ، اختلالات رفتاری ، دانش آموزان ، تاب آوری