بازاندیشی تاریخی مفهوم (انسان مطلوب) در فلسفه تعلیم و تربیت ایران و تاثیر آن بر طراحی اهداف برنامه درسی در دوره ابتدایی

مفهوم «انسان مطلوب» یکی از بنیادی ترین مفاهیم در فلسفه تعلیم و تربیت به شمار می رود، زیرا هر نظام آموزشی بر اساس تصویری که از انسان ایده آل یا مطلوب ارائه می دهد، اهداف، محتوا و روش های تربیتی خود را طراحی می کند. در سنت فکری ایران، از دوره های باستانی تا دوران اسلامی و دوره معاصر، برداشت های مختلفی از انسان مطلوب مطرح شده است که هر یک بر نظام های تربیتی و آموزشی تاثیر گذاشته اند. پژوهش حاضر با هدف بازاندیشی تاریخی مفهوم انسان مطلوب در فلسفه تعلیم و تربیت ایران و بررسی تاثیر آن بر طراحی اهداف برنامه درسی در دوره ابتدایی انجام شده است. روش پژوهش مروری تحلیلی با رویکرد تاریخی است و داده ها از طریق بررسی منابع کتابخانه ای شامل متون فلسفی، آثار اندیشمندان تربیتی و اسناد آموزشی گردآوری شده اند. یافته های پژوهش نشان می دهد که در سنت تربیتی ایران، مفهوم انسان مطلوب همواره دارای ابعاد اخلاقی، معنوی، عقلانی و اجتماعی بوده است. در دوره باستان، تاکید بر پرورش انسان شجاع، راستگو و مسئول در برابر جامعه دیده می شود؛ در دوره اسلامی، انسان مطلوب با ویژگی هایی مانند عقلانیت، تقوا، اعتدال و کمال اخلاقی تعریف شده است؛ و در دوره معاصر، این مفهوم با مفاهیمی مانند رشد همه جانبه، هویت فرهنگی و مهارت های زندگی ترکیب شده است. نتایج پژوهش نشان می دهد که بازاندیشی در این میراث فکری می تواند به غنای اهداف برنامه درسی دوره ابتدایی کمک کند و زمینه تربیت دانش آموزانی متعادل، مسئول و آگاه را فراهم سازد.

کلیدواژه ها:

انسان مطلوب ، فلسفه تعلیم و تربیت ایران ، برنامه درسی ، اهداف آموزشی ، دوره ابتدایی