الگوی استفاده از گونه های پوششی و خاک پوش زنده برای کاهش تبخیر و کنترل علف های هرز در فضای سبز شهری

توسعه پایدار فضاهای سبز شهری در مناطق خشک و نیمه خشک ایران با چالش های جدی از جمله تبخیر بالای آب از سطح خاک، رشد بی رویه علف های هرز و افزایش هزینه های نگهداری روبه رو است. در بسیاری از پارک ها و معابر شهری، استفاده از خاک لخت یا پوشش های غیرزنده مانند پلاستیک و شن، ضمن افزایش دمای محیط، رطوبت خاک را به سرعت کاهش داده و فضا را برای رویش علف های هرز مهیا می کند. این پژوهش با هدف طراحی یک الگوی عملیاتی چهارمرحله ای برای بهره گیری از گونه های پوششی و خاک پوش زنده به عنوان جایگزینی طبیعی و پایدار برای مالچ های مصنوعی انجام شده است. الگوی پیشنهادی شامل شناسایی بسترهای مستعد در فضای سبز، انتخاب گونه های پوششی سازگار با شرایط اقلیمی و نوع خاک منطقه، آماده سازی بستر و کاشت اصولی گیاهان پوششی، و در نهایت نگهداری تا مرحله استقرار کامل و بهره برداری با حداقل دخالت است. خروجی نهایی این پژوهش، یک دفترچه راهنمای عملیاتی برای کارشناس فضای سبز شهرداری است که شامل معرفی گونه های پوششی مقاوم به خشکی و سایه، جدول زمان گلدهی، فرم های پایش استقرار و چک لیست آماده سازی بستر می باشد. مطالعه موردی اجراشده در سه نقطه از فضای سبز شهری نشان داد که استقرار پوشش های زنده گیاهی، با ایجاد یک لایه محافظ بر روی سطح خاک، ضمن کاهش چشمگیر تبخیر و سرکوب طبیعی علف های هرز، موجب ارتقای کیفیت بصری منظر و پایداری اکولوژیک فضای سبز می شود.

کلیدواژه ها:

خاک پوش زنده ، گونه های پوششی ، کاهش تبخیر ، کنترل علف های هرز ، فضای سبز شهری