تصمیم سازی راهبردی مدیریت ریسک حریق با استفاده از مدل هوش مصنوعی

مجتمع های تجاری از مهم ترین مراکز خرید شهری و زیرساخت های کلیدی توسعه شهری محسوب می شوند. به دلیل افزایش تراکم جمعیت و کندی دسترسی به فضای امن هنگام وقوع حادثه، ارزیابی و مدیریت ریسک آتش سوزی در این مراکز، حیاتی و ضروری است. هدف پژوهش حاضر، تصمیم سازی راهبردی مدیریت ریسک حریق در مجتمع تجاری لاله پارک تبریز با استفاده از مدل هوش مصنوعی می باشد.این مطالعه از نوع تحلیلی‑کاربردی است. ابتدا کلیه مستندات فنی، ویژگی های فنی‑کالبدی و شهرسازی، سیستم اعلام و اطفاء حریق مجتمع بررسی شد. مولفه های مهم اثرگذار شناسایی و با پرسشنامه های دلفی، وزن دهی و مقایسه زوجی گردید. با استفاده از ماتریس SWOT، استراتژی های چهارگانه طراحی و تدوین شد و درخت سلسله مراتبی برای مدل سازی و تعیین اولویت استراتژی ها ترسیم گردید. مدل سازی با دو نرم افزار Matlab و Neuro-Solution ۵ و با استفاده از شبکه عصبی مصنوعی (پرسپترون چندلایه) انجام شد. جامعه آماری شامل ۳۱ نفر از خبرگان بود و داده ها با نرم افزار SPSS۲۵ تحلیل گردید.در وزن دهی و رتبه بندی استراتژی های هشت گانه طراحی شده، فقط یک استراتژی در هر دو مدل هم رتبه (واجد اولویت یکسان) شد و سایر سناریوها متفاوت بودند. در خروجی نرم افزار Matlab، سه استراتژی اول به ترتیب: اصلاح سیستم های اعلام و اطفاء حریق، اصلاح فضاهای فیزیکی و طرح ریزی نظام جامع HSE-MS بودند. در خروجی نرم افزار Neuro-Solution ۵، سه استراتژی اول به ترتیب: توسعه و بهبود مستمر نظام مدیریت ایمنی و بحران، عینیت بخشی طرح طبقه بندی مشاغل و طرح ریزی نظام جامع HSE-MS بودند. مقدار ضریب تعیین (R²) برای شبکه عصبی اول در Matlab برابر ۰/۹۸۱ و برای شبکه دوم برابر ۰/۸۹۶ محاسبه شد.با توجه به نتایج دو مدل، تلفیق استراتژی ها برای مدیریت ریسک حریق ضروری تشخیص داده شد. ایده آل ترین استراتژی ترکیبی عبارت است از: «اتخاذ رویکرد مدیریت سیستمی و راهبردی‑عملیاتی ریسک حریق با اهتمام ویژه نسبت به بهینه سازی فضاهای فیزیکی و سیستم های اعلام و اطفاء حریق، پیاده سازی نظام طبقه بندی مشاغل و تعالی مستمر نظام HSE-MS و مدیریت بحران». الگوریتم و مدول شبکه عصبی مصنوعی در محیط Matlab از قابلیت بالایی در نرمال سازی داده ها برخوردار است و نرم افزار Neuro-Solution ۵ نیز در تحلیل های درون شبکه ای و برقراری روابط علی‑معلولی قابلیت شایان توجهی دارد.

کلیدواژه ها:

تصمیم سازی راهبردی ، ریسک حریق ، هوش مصنوعی ، مجتمع های تجاری ، مدل سازی ، شبکه عصبی مصنوعی