بازشناسی بنیان فضاهای معماری بازار تاریخی رشت با تاکید بر سراهای طاقی

بیان مساله: بازار رشت یکی از بازارهای تاریخی ایران است که شواهد معماری دوره صفوی در اجزای آن قابل ردیابی است. همچنین این بازار شاهد تطورات معماری و کالبدی در فضاهای متعدد خود تا عصرحاضر است. امروزه شناخت کالبدی و عملکردی فضاهای بازارهای تاریخی در جهت بهبود کیفیت کاربری و بهره برداری از آنها، یک ضرورت کلی در عرصه فرهنگ معماری بومی است. مجموعه سرای طاقی در بازار رشت، نیازمند توجهات ویژه است چراکه الگوی معماری بکار رفته آن در نسبت با معماری منطقه دارای تفاوتهایی است. علاوه بر این بدلیل مداخلات صورت گرفته همانند بسیاری دیگر از آثار معماری، اصالت و یکپارچگی فضایی آن دچار اختلال گردیده که در این مطالعه مورد مداقه و تجزیه و تحلیل قرار خواهد گرفت.سوال تحقیق: روند شکل گیری سرای طاقی و تحولات کالبدی و عملکردی آن در دوره های تاریخی، چه فرایندی را طی نموده و تداوم آن در چه وضعیتی است؟ اهداف تحقیق: هدف از انجام این پژوهش بازشناسی سیر تحولات کالبدی و عملکردی این مجموعه در ادوار تاریخی مختلف است تا اینکه تصویر دقیق و روشنی از نظام کالبدی و عملکردی سرای مذکور در یک سیر تاریخی پدیدار گردد تا بتواند در شرایط فعلی به صورت پایدار بهبود یابد.روش تحقیق: این پژوهش با نگاهی تفسیری و تاریخی و با توسل بر شیوه تطبیقی به بررسی جنبه های تاریخی وضعیت مجموعه با روش تحلیل کیفی پرداخته است و گردآوری داده ها، با استفاده از مطالعات میدانی، از جمله تهیه تصاویر، نقشه ها و اطلاعات تاریخی وتلفیقی از مطالعات کتابخانه ای است.مهم ترین یافته ها و نتیجه گیری تحقیق: روشن ساختن ابعاد منحصر به فرد وقف نامه، طرح و معماری آن در نسبت با اقلیم، اصالت صفوی و سیر تحولات کالبدی از وجوه قابل توجه در این مطالعه است. طبق متون و نقشه های تاریخی، این مجموعه معماری در زمان های گذشته تا به امروز با نام هایی متعدد از جمله سرای طاقی کوچک و بزرگ در کنار دیگر سراهای تاریخی بازار رشت فعال بوده است. همچنین علی رغم همه مداخلات گسترده صورت گرفته و بروز اختلال در اصالت و یکپارچگی کالبدی، منظری و عملکردی مجموعه و محدوده مورد مطالعه، نشانه هایی از یک گونه معماری متفاوت مربوط به سراهای بازار رشت از عهد صفوی در این مجموعه قابل رویت است.

کلیدواژه ها:

تحولات بازار رشت ، کاروان سرای تبریزی ، سرا و قیصریه شریعتمدار ، سرای طاقی ، معماری