تبیین رابطه پیکره بندی فضایی مدرسه های معاصر شهر قزوین با کاربست تکنیک نحو فضا

بیان مساله: مدرسه ها در طول زمان با شکل گیری تمدن های مختلف و عوامل دیگر مانند انقلاب صنعتی از نظر پیکره بندی فضایی و نحوه آموزش دچار تغییر و تحولات شدند. در سیر تاریخ در ایران مکان ها و فضاهای مختلفی مانند کتابخانه ها، مکتب خانه ها، مسجد-مدرسه ها، مدرسه ها با تعلیمات نوین برای آموزش و پرورش وجود داشتند که هر یک دارای کیفیت های فضایی گوناگونی هستند. توجه به پیکره بندی فضاها موجب شناخت چیدمان فضایی و ارتباطات فضایی مدرسه ها می شود و با کاربست تکنیک های گوناگون می توان ساختار فضاها را بررسی کرد. سوال تحقیق: ویژگی های پیکره بندی فضایی مدرسه های معاصر شهر قزوین از منظر هم پیوندی، دید، اتصال و عمق از نظر محوری، دیداری و نمودارهای توجیهی برای کاربران چگونه هستند؟هدف تحقیق: هدف پژوهش، تبیین ویژگی های پیکره بندی فضایی مدرسه های معاصر شهر قزوین از منظر مولفه‎های هم پیوندی، دید، اتصال و عمق از نظر محوری، دیداری و نمودارهای توجیهی برای کاربران است.روش تحقیق: این پژوهش، با رویکرد توصیفی-تحلیلی، به بررسی تاثیر پیکره بندی فضایی با استفاده از روش های گردآوری و تحلیل اسنادی، پیمایشی و چیدمان فضا پرداخته است. یکی از تکنیک های مورد استفاده و رایج در معماری و شهرسازی نحو فضا یا چیدمان فضا است که امکان شناخت پیکره بندی فضاها را از طریق مولفه های خود فراهم می کند. نرم افزارهای DepthmapX و Agraph ۳.۰ به کار گرفته شده اند تا مولفه های هم پیوندی، دید، اتصال و عمق تحلیل شوند. در این مطالعه، ۶ نمونه فضای آموزشی به شیوه نمونه گیری هدفمند از میان مدرسه های معاصر شهر قزوین بر اساس ساختار فضایی مدرسه های موجود در این شهر برای بررسی انتخاب شدند.مهم ترین یافته ها و نتیجه گیری تحقیق: جزئیات معماری از جمله هندسه پلان، چیدمان گره ها، نوع مرزهای عملکردی و موقعیت عناصر مرکزی نقشی تعیین کننده در شکل گیری تجربه کاربران ایفا می کنند. مدرسه امید با طراحی منسجم، مسیرهای هم راستا، ایزوویست وسیع و چیدمان باز گره ها، فضایی با دسترسی بصری بالا و هندسه خوانا ایجاد کرده است که تعامل، حس امنیت و روانی حرکت را تقویت می کند. مسجد-مدرسه صالحیه با عمق دید زیاد اما اتصال فضایی محدود، ساختاری سلسله مراتبی و بسته تر دارد که سبب کاهش تعاملات و تشدید حریم گرایی می شود. مدرسه انرژی اتمی نیز با مسیرهای پیچیده، گره های متعدد و عمق قدم بالا، فضایی لایه لایه ارائه می دهد. مدرسه های رفیع و پاسداران با ساختار فشرده تر، مسیرهای کوتاه و چیدمان منظم، تعامل پذیری بالاتری دارند. هم پیوندی فضایی، کیفیت دید و آرایش مسیرها می توانند تجربه آموزشی را از منظر حرکت، ادراک، امنیت و تعامل تحت تاثیر قرار دهند.

کلیدواژه ها:

پیکره بندی فضایی ، مدرسه های معاصر قزوین ، چیدمان فضایی ، تکنیک نحو فضا