کاربست هوش مصنوعی در جوامع اسلامی با تاکید بر مسئولیت و کرامت انسانی

نویسندگان: " چکیدههوش مصنوعی به عنوان یکی از مهم ترین دستاوردهای عصر دیجیتال، تحولات بنیادینی در عرصه های آموزش، اقتصاد، پزشکی، قضاوت، امنیت و رسانه ایجاد کرده است. گسترش کاربرد این فناوری در جوامع اسلامی، پرسش های جدی فقهی و اخلاقی را در زمینه مسئولیت، ضمان، حریم خصوصی، مالکیت داده ها، عدالت الگوریتمی و حفظ کرامت انسانی مطرح ساخته است. پژوهش حاضر با رویکردی توصیفی تحلیلی و با استناد به منابع فقه اسلامی و مبانی اخلاق اسلامی، به بررسی ضوابط و چارچوب های شرعی کاربست هوش مصنوعی می پردازد. یافته های تحقیق نشان می دهد که هرچند هوش مصنوعی فی نفسه ابزاری مباح و در زمره «وسائل» قرار می گیرد، اما مشروعیت کاربرد آن منوط به رعایت اصولی همچون حفظ کرامت انسانی، جلوگیری از ضرر، رعایت عدالت، صیانت از حریم خصوصی و تعیین دقیق مسئولیت شرعی در صورت بروز خسارت است. در نهایت، مقاله پیشنهاد می کند که فقه اسلامی با بهره گیری از قواعدی چون «لاضرر»، «اتلاف»، «تسبیب»، «حفظ نظام» و نظریه مقاصد شریعت می تواند چارچوبی منسجم برای تنظیم اخلاقی و شرعی فناوری های هوشمند ارائه دهد.

کلیدواژه ها:

هوش مصنوعی ، فقه اسلامی ، اخلاق اسلامی ، مسئولیت شرعی ، کرامت انسانی