تاثیر روش های فرزندپروری مبتنی بر شواهد تکاملی بر اختلالات یادگیری: یک مطالعه فراترکیب

زمینه و هدف: اختلالات یادگیری از شایع ترین مشکلات دوران تحصیل هستند و مداخلات سنتی اغلب بر آموزش مستقیم شناختی متمرکز بوده اند، بدون توجه به بستر تکاملی رشد کودک. پژوهش حاضر با هدف ترکیب نظام مند شواهد موجود درباره تاثیر روش های فرزندپروری مبتنی بر شواهد تکاملی بر نشانه های اختلالات یادگیری (خواندن، نوشتن، ریاضی) انجام شد.روش: این مطالعه با رویکرد فراترکیب کیفی و بر اساس مدل هفت مرحله ای سندلوسکی و باروسو (۲۰۰۷) انجام گرفت. جستجوی نظام مند در پایگاه های معتبر داخلی و خارجی وبا کلیدواژه های تخصصی فارسی و انگلیسی در بازه زمانی ۲۰۲۲-۲۰۲۵ میلادی و ۱۴۰۱-۱۴۰۴ شمسی انجام شد. از میان ۲۴۵ مقاله اولیه، پس از اعمال معیارهای ورود و خروج و ارزیابی کیفیت با ابزار CASP، ۲۴ مطالعه (۱۶ کمی، ۵ کیفی و ۳ ترکیبی) برای تحلیل نهایی انتخاب شدند. تحلیل داده ها با روش کدگذاری باز، محوری و انتخابی در نرم افزار MAXQDA ۲۰۲۰ انجام گرفت.یافته ها: تحلیل یافته ها منجر به استخراج ۹۲ کد اولیه، ۱۴ مفهوم فرعی و ۵ مضمون اصلی شد: (۱) کاهش استرس تکاملیناهماهنگ (۲) تقویت کارکردهای اجرایی (توجه، بازداری، حافظه کاری)؛ (۳) بهبود پردازش حسیحرکتی و یکپارچگی رفلکس های اولیه؛ (۴) ارتقای خودتنظیمی هیجانی و کاهش اضطراب تحصیلی؛ (۵) تعدیل اپی ژنتیک و افزایش نوروپلاستیسیته. مدل مفهومی نهایی نشان داد که فرزندپروری مبتنی بر شواهد تکاملی از طریق کاهش عدم تطابق تکاملی و ایجاد محیط غنی عصبرشدی، منجر به بهبود کارکردهای اجرایی و کاهش نشانه های اختلالات یادگیری می شود (دامنه اندازه اثر استاندارد شده: ۰/۵۰ تا ۰/۹۰).نتیجه گیری: روش های فرزندپروری مبتنی بر شواهد تکاملی (شامل پاسخ دهی حساس، بازی در طبیعت، تماس بدنی ایمن، ریتم های زیستی منظم و عدم تنبیه) یک رویکرد موثر، غیردارویی و پیشگیرنده برای اختلالات یادگیری است. پیشنهاد می شود این مولفه ها در برنامه های آموزش والدین و توانبخشی شناختی کودکان با اختلالات یادگیری در نظام آموزشی ایران گنجانده شود.

کلیدواژه ها:

فرزندپروری مبتنی بر شواهد تکاملی ، اختلالات یادگیری ، فراترکیب ، کارکردهای اجرایی ، عدم تطابق تکاملی.