بررسی تطبیقی مبانی حقوق اسلامی با حقوق بشر در اسلام (تحلیل شباهت ها و تفاوت ها در مفاهیم حقوق بشر و حقوق اسلامی و مبانی فلسفی آنها)

حقوق بشر در مفهوم معاصر، مجموعه ای از حقوق بنیادین و ذاتی انسان است که بر کرامت انسانی، آزادی، برابری و عدالت استوار شده و در اسناد بین المللی به صورت نظام مند تدوین یافته است. در مقابل، حقوق اسلامی نیز با تکیه بر وحی، شریعت و کرامت ذاتی انسان، نظامی حقوقی و اخلاقی ارائه می دهد که هدف آن تامین سعادت فرد و جامعه در دنیا و آخرت است. بررسی تطبیقی مبانی حقوق اسلامی با حقوق بشر نشان می دهد که میان این دو حوزه، هم نقاط اشتراک مهمی وجود دارد و هم تفاوت های بنیادین. از جمله شباهت ها می توان به تاکید بر کرامت انسان، حق حیات، عدالت، حمایت از محرومان، منع ظلم و ضرورت نظم اجتماعی اشاره کرد. با این حال، تفاوت اصلی در مبانی فلسفی و منشا اعتبار این حقوق است؛ حقوق بشر جدید عمدتا بر عقلانیت مدرن، اراده انسانی و قراردادهای اجتماعی استوار است، در حالی که حقوق اسلامی منشا حقوق را اراده الهی و آموزه های وحیانی می داند. همچنین در برخی مصادیق مانند آزادی های فردی، تساوی حقوقی، حدود و تکالیف اجتماعی، تفاوت هایی در تفسیر و اجرا مشاهده می شود. در مجموع، می توان گفت که حقوق اسلامی و حقوق بشر، با وجود تفاوت در مبانی و چارچوب های نظری، در بسیاری از اهداف انسانی و اخلاقی هم پوشانی دارند و گفت وگوی میان این دو می تواند به توسعه فهم عمیق تر از جایگاه انسان و حقوق او در جهان معاصر کمک کند.

کلیدواژه ها:

حقوق بشر ، حقوق اسلامی ، کرامت انسانی ، مبانی فلسفی ، عدالت اجتماعی