بررسی تطبیقی مصداق «سبیل» در آیه ۲۹ سوره انسان

مفسران در تبیین مصداق «سبیل» در آیه «ان هذه تذکره فمن شاء اتخذ الی ربه سبیلا» (انسان: ۲۹)، آراء متنوعی را مطرح کرده اند. اظهارنظرهای آنان در این باره به دو دسته اصلی تقسیم می شود. دسته ای بر عام بودن مفهوم «سبیل» تاکید ورزیده اند و دسته‎ ی دیگر به تعیین مصداق مشخص برای این واژه پرداخته اند که مصادیق مدنظر آنها عبارتند از: ۱) اطاعت از خداوند، ۲) قرآن کریم، ۳) محتوای سوره ی انسان، ۴) نماز شب، ۵) ابرار و ۶) ولایت حضرت علی (ع). این پژوهش با روش توصیفی - تحلیلی ، نخست به بررسی این دیدگاه ها پرداخته است و سپس با استناد به قرائنی دیدگاه نهایی را بیان می کند. یافته های این پژوهش نشان می دهد که واژه «سبیل» دارای دو بعد معنایی متمایز است: یکی بعد ابتدایی و پوسته ای و دیگری بعد اصلی و هسته ای. با استناد به آیات اجر رسالت، روایات و هدف سوره و ارتباط آیات، می توان گفت که «مودت و محبت اهل بیت (ع)» معنای اصلی و هسته ای «سبیل» را تشکیل می دهد. بنابراین، دیدگاه های اول تا پنجم دسته دوم، در سطح معنای ابتدایی و پوسته ای قرار می گیرند، در حالی که دیدگاه ششم که بر ولایت امیر المومنین (ع) تاکید دارد با معنای عمیق تر و پوشیده تر «سبیل» ، مطابقت دارد.

کلیدواژه ها:

سوره انسان ، سبیل ، مودت اهل بیت (ع) ، لفافه