تاثیر نابرابری درآمدی بر اعتماد عمومی، مشارکت سیاسی و رفتار مصرف کننده در ایران

نابرابری درآمدی یکی از مهم ترین چالش های اقتصادی و اجتماعی در جوامع معاصر به شمار می رود که پیامدهای آن فراتر از حوزه اقتصاد، به عرصه های اجتماعی، سیاسی و فرهنگی نیز گسترش یافته است. این مقاله با هدف بررسی تاثیر نابرابری درآمد بر سه مولفه کلیدی - اعتماد عمومی، مشارکت سیاسی و رفتار مصرف کننده- به تحلیل پیوندهای میان ساختار اقتصادی و پویایی های اجتماعی می پردازد. در بخش نخست، با تکیه بر نظریه های سرمایه اجتماعی و عدالت توزیعی، نشان داده می شود که افزایش نابرابری درآمدی می تواند به تضعیف اعتماد عمومی نسبت به نهادهای رسمی، کاهش انسجام اجتماعی و گسترش احساس بی عدالتی منجر شود. در ادامه، با بهره گیری از رویکردهای جامعه شناسی سیاسی، رابطه میان شکاف درآمدی و کاهش مشارکت سیاسی، به ویژه در میان طبقات پایین تر، مورد بررسی قرار می گیرد. در بخش پایانی، تاثیر نابرابری بر رفتار مصرف کننده از منظر روان شناسی اجتماعی و اقتصاد رفتاری تحلیل می شود؛ جایی که مصرف نمادین، مصرف جبرانی و تغییر در الگوهای خرید به عنوان واکنش های رفتاری به احساس محرومیت نسبی تبیین می گردند. یافته های این پژوهش، که مبتنی بر مرور ادبیات نظری و تحلیل داده های تجربی است، نشان می دهد که نابرابری درآمدی نه تنها تهدیدی برای عدالت اقتصادی، بلکه عاملی موثر در فرسایش اعتماد اجتماعی، کاهش مشارکت مدنی و بروز رفتارهای مصرفی ناسازگار با توسعه پایدار است. در پایان، راهکارهایی برای کاهش آثار منفی نابرابری و تقویت سرمایه اجتماعی ارائه شده است .

کلیدواژه ها:

نابرابری درامد ، اعتماد عمومی ، رفتار مصرف کننده ، شکاف طبقاتی ، رفتار رای دهی