بررسی نقش ابزارها و منابع آموزشی کم هزینه در بهبود کیفیت یادگیری در کلاس های چندپایه مناطق کم برخوردار

این پژوهش با هدف بررسی نقش ابزارها و منابع آموزشی کم هزینه در بهبود کیفیت یادگیری در کلاس های چندپایه مناطق کم برخوردار انجام شد. روش تحقیق ترکیبی (کمی-کیفی) از نوع شبه آزمایشی با پیش آزمون-پس آزمون و گروه کنترل بود. جامعه آماری شامل کلاس های چندپایه ابتدایی مناطق روستایی کم برخوردار استان سیستان و بلوچستان بود و ۴۶ دانش آموز (۲۴ نفر گروه آزمایش، ۲۲ نفر گروه کنترل) با نمونه گیری هدفمند انتخاب شدند. گروه آزمایش به مدت ۸ جلسه با استفاده از منابع کم هزینه (فلش کارت های مقوایی، ابزارهای ساخته شده از بطری و درب بطری، سنگ های رنگی شده برای شمارش، و چرتکه های دست ساخت) آموزش دید و گروه کنترل آموزش سنتی دریافت کرد. ابزارهای گردآوری داده ها شامل آزمون پیشرفت تحصیلی ریاضی محقق ساخته (با روایی محتوایی ۹۱/۰ و پایایی ۸۷/۰)، پرسشنامه انگیزش تحصیلی هارتر (با آلفای کرونباخ ۸۵/۰)، چک لیست مشاهده مشارکت و مصاحبه نیمه ساختاریافته با معلمان بود. یافته های کمی نشان داد میانگین نمرات ریاضی گروه آزمایش از ۳۲/۱۲ در پیش آزمون به ۷۴/۱۶ در پس آزمون افزایش یافت (تفاوت معنادار با سطح ۰۰۱/۰) در حالی که این افزایش در گروه کنترل از ۸۵/۱۱ به ۴۳/۱۳ بود. آزمون تحلیل کوواریانس نشان داد ۴۱ درصد از تغییرات نمرات پس آزمون به مداخله نسبت داده می شود (F=۱۲/۴۵، sig=۰۰۰۵/۰). میانگین نمرات انگیزش تحصیلی در گروه آزمایش از ۸۳/۵۴ به ۲۴/۷۶ افزایش یافت (تفاوت معنادار با سطح ۰۰۰۱/۰) و دفعات مشارکت فعال در گروه آزمایش ۱۶۰ درصد بیشتر از گروه کنترل بود. یافته های کیفی حاصل از تحلیل مضمون مصاحبه ها منجر به استخراج ۴ مضمون اصلی (تغییر نگرش معلمان نسبت به امکانات موجود، افزایش مشارکت و همکاری بین پایه ها، چالش های اجرایی، بهبود شاخص های کیفیت یادگیری) و ۱۲ زیرمضمون شد. نتایج پژوهش نشان داد که استفاده از منابع آموزشی کم هزینه و بومی به طور معناداری باعث افزایش پیشرفت تحصیلی، انگیزش و مشارکت دانش آموزان کلاس های چندپایه می شود و همچنین فاصله یادگیری بین پایه های مختلف را کاهش می دهد. بر اساس یافته ها، پیشنهادهایی از جمله برگزاری کارگاه های ساخت منابع کم هزینه برای معلمان، گنجاندن درس تولید منابع بومی در برنامه تربیت معلم و تشویق دانش آموزان به مشارکت در ساخت ابزارها ارائه شده است.

کلیدواژه ها:

منابع آموزشی کم هزینه ، کلاس های چندپایه ، کیفیت یادگیری ، مناطق کم برخوردار ، پیشرفت تحصیلی