اکوسیستم یادگیری: هم افزایی هوش ها در آموزش

تحولات شتابان فناوری، جهانی شدن و پیچیدگی مسائل اجتماعی، الگوی سنتی آموزش مبتنی بر انتقال خطی محتوا و حفظیات را با چالش جدی روبه رو کرده است. در چنین شرایطی، نگاه به آموزش به مثابه ی یک «اکوسیستم یادگیری» شبکه ای پویا از کنشگران، منابع، فناوری ها و بافت های اجتماعی اهمیت فزاینده ای یافته است. در اکوسیستم یادگیری، انواع مختلف «هوش» ها (هوش شناختی، عاطفی، اجتماعی، فرهنگی، فناورانه و هوش جمعی/جمع سپار) در تعامل با یکدیگر قرار می گیرند و از این طریق، کیفیت یادگیری و توان سازگاری یادگیرندگان با جهان پیچیده ی امروز ارتقا می یابد. این مقاله با رویکردی تحلیلی توصیفی، به تبیین مفهوم اکوسیستم یادگیری و مولفه های آن پرداخته و نشان می دهد چگونه هم افزایی میان انواع هوش ها می تواند به غنای تجربه های یادگیری در سطوح فردی، گروهی و سازمانی بینجامد. ابتدا مبانی نظری مرتبط با اکوسیستم ها در آموزش و یادگیری تشریح می شود. سپس، با استناد به نظریه هوش های چندگانه گاردنر، هوش هیجانی، هوش اجتماعی، سواد دیجیتال و نظریه های یادگیری اجتماعی و سازنده گرایی، چارچوبی برای «هم افزایی هوش ها» در محیط های یادگیری ارائه می گردد. در ادامه، نقش فناوری های دیجیتال، یادگیری ترکیبی، شبکه های اجتماعی، یادگیری شخصی سازی شده و جوامع عمل در شکل دهی به اکوسیستم های یادگیری بررسی می شود. یافته های تحلیلی این مقاله نشان می دهد که طراحی و مدیریت اکوسیستم های یادگیری مستلزم حرکت از معلم محوری به یادگیرنده محوری، از کلاس فیزیکی به محیط های یادگیری گسترده و متصل، و از ارزیابی های صرفا پایانی به ارزیابی های فرایندی و شایستگی محور است. در پایان، پیشنهادهایی برای سیاست گذاران، مدیران آموزشی و معلمان در جهت توسعه ی اکوسیستم های یادگیری مبتنی بر هم افزایی هوش ها ارائه و به برخی چالش ها و محدودیت ها نیز اشاره می شود.

کلیدواژه ها:

اکوسیستم یادگیری ، هوش های چندگانه ، هوش هیجانی ، هوش اجتماعی ، سواد دیجیتال ، یادگیری ترکیبی ، هم افزایی هوش ها.