تحلیل همبستگی کانونی هوش عاطفی و راهبردهای تنظیم شناختی هیجان با ابعاد مهارت های اجتماعی در بزرگسالی نوظهور

پژوهش حاضر با هدف واکاوی ساختار همبسته های کانونی میان هوش عاطفی و راهبردهای تنظیم شناختی هیجان (سازگارانه و ناسازگارانه) با ابعاد پنج گانه مهارت های اجتماعی در دوره بزرگسالی نوظهور انجام شد. این مطالعه در قالب یک طرح توصیفی-همبستگی و با استفاده از تحلیل همبستگی کانونی به اجرا درآمد. از میان ۴۱۰ نفر از دانشجویان ۱۸ تا ۲۱ ساله دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات تهران در سال ۱۴۰۳ که به روش نمونه گیری در دسترس و هدفمند انتخاب شده بودند، داده ها با استفاده از پرسشنامه هوش عاطفی بار-آن (EQ-i)، پرسشنامه تنظیم شناختی هیجان گارنفسکی و کرایج (CERQ) و پرسشنامه مهارت های اجتماعی ماتسون (MESSY) گردآوری شدند. تحلیل داده ها با نرم افزار SPSS نسخه ۲۷ و از طریق تحلیل همبستگی کانونی انجام گرفت. نتایج تحلیل همبستگی کانونی دو تابع کانونی معنادار را آشکار ساخت (۰۰۱/۰ > p). تابع اول (همبستگی کانونی ۷۴۳/۰) الگویی یکپارچه از همبستگی های مثبت راهبردهای سازگارانه تنظیم هیجان (به ویژه برنامه ریزی، دیدگاه پذیری و پذیرش) و مولفه های هوش عاطفی (به ویژه واقع گرایی، خودشکوفایی و انعطاف پذیری) با مهارت های اجتماعی مناسب و رابطه با همسالان، و همبستگی های منفی نیرومند با رفتارهای غیراجتماعی و پرخاشگری را نشان داد. تابع دوم (همبستگی کانونی ۴۸۷/۰) الگویی متمایز را آشکار ساخت که در آن همدلی و مسئولیت پذیری اجتماعی از هوش عاطفی، مستقل از راهبردهای تنظیم هیجان، با کاهش پرخاشگری و رفتارهای غیراجتماعی همبسته بودند. مجموعا دو تابع کانونی ۵/۶۵ درصد از واریانس ابعاد مهارت های اجتماعی را تبیین نمودند. یافته ها نشان داد که ساختار روابط میان هوش عاطفی و راهبردهای تنظیم شناختی هیجان با ابعاد مهارت های اجتماعی در بزرگسالی نوظهور از دو بعد مستقل تشکیل شده است: بعد «سازگاری عاطفی-اجتماعی» که تبیین کننده همبستگی کلی توانمندی های هیجانی-تنظیمی با کارکرد اجتماعی مطلوب است و بعد «همدلی-بازداری اجتماعی» که نقش منحصربه فرد مولفه های بین فردی هوش عاطفی را در مهار رفتارهای تکانشی و پرخاشگرانه برجسته می سازد. این الگوی دوگانه بر ضرورت اتخاذ رویکردهای مداخله ای متمایز برای ارتقای ابعاد مختلف مهارت های اجتماعی تاکید دارد.

کلیدواژه ها:

هوش عاطفی ، تنظیم شناختی هیجان ، مهارت های اجتماعی ، بزرگسالی نوظهور ، تحلیل همبستگی کانونی.