چگونه توانستم با ایجاد محیط ظاهری و فیزیکی شاد بر شادابی دانش آموزان مدرسه ی خود تاثیر مثبت بگذارم؟

این اقدام پژوهی با هدف بررسی و بهبود شادابی دانش آموزان دبستان دخترانه مهندس مسعود فاتح شهرستان یزد در سال تحصیلی ۱۴۰۴–۱۴۰۵ انجام شده است. نگارنده، نجمه السادات حسن یزدی، معاون آموزشی با ۱۴ سال سابقه خدمت، در روند فعالیت های آموزشی و انضباطی مدرسه متوجه کاهش نشاط، بی انگیزگی مقطعی، و افت مشارکت روزانه برخی دانش آموزان شدم؛ این در حالی بود که فضای فیزیکی مدرسه از نظر رنگ آمیزی، چیدمان، زیبایی بصری و جذابیت محیطی پاسخ گوی نیازهای روحی روانی دانش آموزان نبود. بر این اساس، مسئله ی اصلی به این صورت تعریف شد: «کمبود عناصر شادکننده ی محیطی و تاثیر آن بر شادابی و مشارکت فعال دانش آموزان دوره دوم ابتدایی».روش پژوهش از نوع اقدام پژوهی چرخه ای شامل مراحل تشخیص، برنامه ریزی، اقدام، مشاهده و بازاندیشی بود. داده ها از طریق مشاهده ی میدانی، مصاحبه ی کوتاه با دانش آموزان، گفتگو با معلمان و ثبت تغییرات رفتاری در طول فرایند گردآوری شد. با تحلیل این داده ها، چند عامل موثر بر کاهش شادابی دانش آموزان شناسایی شد؛ از جمله یکنواختی بصری فضای مدرسه، نبود رنگ های انرژی بخش، کمبود محیط های بازی و استراحت کوتاه، و استفاده ی محدود از نمادها و پوسترهای انگیزشی مناسب سن.در مرحله ی اقدام، مجموعه ای از مداخلات محیطی و آموزشی طراحی و اجرا شد؛ از جمله: رنگ آمیزی بخشی از راهروها با رنگ های شاد، نصب تصاویر و تابلوهای الهام بخش، طراحی فضاهای کوچک نشاط آفرین برای استراحت کوتاه، بهبود نور محیط، اضافه کردن عناصر هنری دانش آموزی، و بازطراحی بخشی از حیاط مدرسه جهت افزایش حس امنیت و بازی. پس از اجرای این تغییرات، رفتار و احساس دانش آموزان مجددا مورد مشاهده و بررسی قرار گرفت. نتایج نشان داد که سطح شادابی، تعاملات اجتماعی، انگیزه ی حضور، و مشارکت در فعالیت های مدرسه به طور محسوسی افزایش یافته است؛ به ویژه دانش آموزان کم توجه و کم انگیزه به شکل چشم گیری درگیر فعالیت های روزمره شدند. همچنین بازخورد معلمان و خانواده ها حاکی از اثر مثبت محیط تازه سازی شده بر روحیه ی کودکان بود.در مرحله ی بازاندیشی، مشخص شد که تغییرات فیزیکی حتی در ابعاد کوچک نیز می تواند به عنوان یک عامل غیرمستقیم آموزشی، نقش مهمی در بهبود کیفیت یادگیری، کاهش تنش های روزانه و افزایش احساس تعلق به مدرسه ایفا کند. این تجربه نشان داد که ایجاد محیط شاد تنها یک اقدام زیباسازی نیست، بلکه راهبردی موثر برای ارتقای سلامت روان، افزایش انگیزش تحصیلی و شکل دهی به جو مدرسه ای مطلوب است. بر همین اساس، برنامه ریزی برای توسعه ی تدریجی این اقدامات در سال آینده نیز در دستور کار قرار گرفت.