نقش سیگارهای الکترونیکی به عنوان منبع جدید آلودگی فلزات سنگین در خاک پارک های شهری

با افزایش روزافزون مصرف سیگارهای الکترونیکی (ویپینگ) در فضاهای عمومی به ویژه پارک های شهری، پسماند حاصل از این دستگاه ها (کارتریج ها، کویل های فلزی و مایعات باقیمانده) به عنوان یک آلاینده نوظهور کمتر مورد توجه قرار گرفته است. هدف این مطالعه، بررسی نقش این پسماندها در انتشار فلزات سنگین به خاک پارک های شهری می باشد. در این مطالعه مقطعی، از ۳ پارک پرتردد در منطقه ۲ تهران (پارک ملت، پردیسان و لاله) نمونه برداری خاک انجام شد. ۲۰ ایستگاه نمونه برداری در مجاورت نیمکت ها، سطل های زباله و مسیرهای پرتردد پیاده رو انتخاب گردید. همچنین به عنوان شاهد، نمونه هایی از عمق ۳۰ سانتی متری و فاصله ۵۰ متری از مناطق پرتردد برداشت شد. غلظت فلزات سنگین سرب (Pb)، کادمیوم (Cd)، نیکل (Ni) و کروم (Cr) با استفاده از دستگاه جذب اتمی (FAAS) اندازه گیری شد. همچنین تعداد پسماندهای رها شده سیگار الکترونیکی در هر هکتار به صورت میدانی شمارش گردید. میانگین غلظت سرب در خاک مجاور محل های تجمع مصرف کنندگان سیگار الکترونیکی (۲/۴ ± ۳۴/۷ میلی گرم بر کیلوگرم) به طور معنی داری بیشتر از مناطق شاهد (۱/۱ ± ۱۲/۳ میلی گرم بر کیلوگرم) بود (۰/۰۵ > p). بالاترین غلظت کادمیوم (۱/۸ میلی گرم بر کیلوگرم) در نمونه های برداشت شده از زیر نیمکت های پارک ملت ثبت شد که ۳ برابر حد مجاز استاندارد سازمان حفاظت محیط زیست ایران است. تعداد پسماندهای ویپ در پارک ملت به طور میانگین ۱۲ قطعه در هر هکتار برآورد شد که عمدتا شامل کویل های حاوی نیکل و سرب بود. خوردگی تدریجی کویل های فلزی سیگارهای الکترونیکی در مجاورت رطوبت و مواد آلی خاک، عامل اصلی آزادسازی فلزات سنگین شناسایی شد. این آلودگی در نقاطی که کاربران به صورت نشسته مدت زمان بیشتری حضور دارند (زیر نیمکت ها) به حداکثر می رسد. مقایسه با منابع سنتی (ته سیگار) نشان داد که شدت آلودگی به ازای هر قطعه پسماند سیگار الکترونیکی، حداقل ۵ برابر یک ته سیگار معمولی است. پسماند سیگارهای الکترونیکی یک منبع جدید، ولی پراهمیت از آلودگی فلزات سنگین در خاک پارک های شهری محسوب می شود. این یافته ضرورت بازنگری در قوانین مدیریت پسماند خشک شهری و طراحی سطل های جمع آوری ویژه برای این نوع پسماند خطرناک را نشان می دهد.

کلیدواژه ها:

آلودگی خاک ، فلزات سنگین ، سیگار الکترونیکی ، پارک شهری ، پسماند نوظهور