جایگاه و ارزش ادله اثبات دعوی در نظام حقوقی ایران با تاکید بر تاثیر علم قاضی

ادله اثبات دعوی به عنوان ستون فقرات فرایند دادرسی، نقش بنیادینی در تحقق عدالت قضایی و کشف حقیقت در نظام حقوقی ایران ایفا می کنند. قانون گذار ایرانی با شناسایی ادله ای چون اقرار، سند، شهادت، سوگند و امارات، چارچوبی نسبتا منسجم برای اثبات دعاوی ترسیم کرده است؛ با این حال، «علم قاضی» به عنوان ادله ای نوین و پویا، جایگاهی متمایز و در عین حال چالش برانگیز در میان این ادله دارد. علم قاضی که مبتنی بر قرائن و امارات معتبر و مستند به دلایل قانونی است، می تواند در بسیاری از موارد نقش تعیین کننده ای در صدور رای ایفا کند و حتی بر سایر ادله اثبات دعوی تقدم یابد. این مقاله با رویکردی تحلیلی توصیفی، ضمن بررسی جایگاه و ارزش ادله اثبات دعوی در نظام حقوقی ایران، به تبیین مفهوم، مبانی فقهی و قانونی علم قاضی و حدود تاثیرگذاری آن در فرآیند دادرسی می پردازد. یافته های پژوهش نشان می دهد که هرچند علم قاضی ابزاری کارآمد در جهت کشف حقیقت و انعطاف پذیری نظام قضایی است، اما عدم تبیین دقیق ضوابط و معیارهای آن می تواند زمینه ساز اعمال سلیقه شخصی و تزلزل امنیت قضایی شود؛ امری که ضرورت ضابطه مند سازی و شفاف سازی هرچه بیشتر این نهاد حقوقی را برجسته می سازد..

کلیدواژه ها:

ادله اثبات دعوی ، نظام حقوقی ایران ، علم قاضی ، کشف حقیقت ، عدالت قضایی ، امنیت قضایی