اصل حسن نیت در مذاکرات و انعقاد قراردادها و مسئولیت ناشی از قطع مذاکرات در حقوق ایران با مطالعه تطبیقی

اصل حسن نیت به عنوان ستون فقرات اخلاق در روابط حقوقی، نقشی حیاتی در تنظیم روابط ذینفعان در مرحله پیش قراردادی ایفا می کند. مسئله اصلی این پژوهش، بررسی ماهیت، مبانی و حدود مسئولیت مدنی ناشی از قطع مذاکرات در حقوق ایران است. با وجود پذیرش عمومی اصل حسن نیت، فقدان نص صریح و جامعی در قانون مدنی ایران برای تنظیم دقیق مسئولیت پیش قراردادی (Pre-contractual Liability) و تعریف مرزهای دقیق «تقصیر در مذاکره»، موجب ایجاد ابهامات تفسیری و ناهمگونی در رویه قضایی شده است. هدف این پژوهش، تبیین چارچوب نظری و عملیاتی مسئولیت ناشی از قطع مذاکرات با رویکردی توصیفی-تحلیلی و مطالعه تطبیقی با حقوق فرانسه و اسناد بین المللی مانند اصول قرارداد تجاری بین المللی (پیکریت) است. یافته ها نشان می دهد که اگرچه حقوق ایران بر پایه مسئولیت ناشی از تقصیر استوار است، اما دکترین معاصر و رویه قضایی با تکیه بر قواعد عمومی مسئولیت مدنی (مانند قاعده لاضرر و تسبیب) و با الهام از نظریه های حقوق تطبیقی، می تواند مبنایی مستحکم برای جبران خسارات ناشی از نقض حسن نیت در مذاکرات فراهم کند. در حقوق تطبیقی، به ویژه در حقوق فرانسه و اسناد بین المللی، پذیرش مسئولیت قراردادی یا غیرقراردادی در مرحله پیش قراردادی گسترده تر و شفاف تر است. این پژوهش نتیجه می گیرد که ایران نیازمند تدوین مقررات صریح تری است که معیارهای «حسن نیت» و «اعتماد مشروع» را شفاف سازی کند تا از سلب اعتماد در بازارهای اقتصادی جلوگیری شود.

کلیدواژه ها:

حسن نیت ، مسئولیت پیش قراردادی ، قطع مذاکرات ، جبران خسارت ، حقوق تطبیقی ، قاعده لاضرر