بررسی تاثیر آموزش فلسفه به کودکان بر تفکر انتقادی و حل مسئله و کاهش تعصبات شناختی دانش آموزان

پژوهش حاضر با هدف بررسی تاثیر آموزش فلسفه به کودکان بر تفکر انتقادی، حل مسئله و کاهش تعصبات شناختی دانش آموزان انجام شده است. آموزش فلسفه به کودکان رویکردی نوین در نظام تعلیم و تربیت است که با بهره گیری از گفتگوی جمعی، پرسشگری و بحث های منطقی، زمینه را برای پرورش مهارت های فکری و شناختی فراهم می آورد. در این مطالعه که با روش شبه آزمایشی با طرح پیش آزمون-پس آزمون با گروه کنترل انجام شد، تعداد ۶۰ دانش آموز پایه ششم ابتدایی از دو مدرسه عادی در منطقه ای از شهر تهران به روش نمونه گیری خوشه ای چندمرحله ای انتخاب و به طور تصادفی در دو گروه آزمایش و کنترل (هر گروه ۳۰ نفر) جایدهی شدند. گروه آزمایش به مدت ۱۲ جلسه ۹۰ دقیقه ای تحت آموزش برنامه فلسفه به کودکان مبتنی بر داستان های فکری و حلقه های کندوکاو قرار گرفت، در حالی که گروه کنترل هیچ مداخله ای دریافت نکرد. ابزارهای پژوهش شامل پرسشنامه استاندارد سنجش تفکر انتقادی، آزمون عملکردی حل مسئله و مقیاس سنجش تعصبات شناختی بود که در دو مرحله پیش آزمون و پس آزمون بر روی هر دو گروه اجرا شد. داده های گردآوری شده با استفاده از روش تحلیل کوواریانس چندمتغیری مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت. یافته های پژوهش نشان داد که آموزش فلسفه به کودکان به طور معناداری باعث افزایش نمرات تفکر انتقادی و مهارت های حل مسئله در گروه آزمایش نسبت به گروه کنترل شده است (۰۵/۰>p). همچنین میزان تعصبات شناختی از قبیل سوگیری تایید، خطای اسنادی و تفکر قطبی در گروه آزمایش به طور چشمگیری کاهش یافته است. بر اساس نتایج این پژوهش، می توان گفت که فلسفه ورزی با کودکان نه تنها قابلیت های عقلانی و استدلالی آنان را توسعه می دهد، بلکه با ایجاد عادت فراشناختی به بازبینی پیش فرض ها و باورهای ذهنی، از شکل گیری تعصبات شناختی نادرست جلوگیری می نماید. بنابراین، گنجاندن برنامه های آموزش فلسفه در برنامه درسی مدارس ابتدایی به عنوان یک راهبرد موثر برای تقویت مهارت های تفکر نقادانه، بهبود توانایی حل مسائل پیچیده و کاهش خطاهای شناختی توصیه می گردد.

کلیدواژه ها:

فلسفه برای کودکان ، تفکر انتقادی ، حل مسئله ، تعصبات شناختی ، دانش آموزان.