بررسی نقش عزت نفس و خودباوری در پیشرفت تحصیلی و موفقیت دانش آموزان

هدف پژوهش حاضر بررسی نقش عزت نفس و خودباوری در پیشرفت تحصیلی دانش آموزان بود. این پژوهش از نوع توصیفی-همبستگی بود و جامعه آماری را کلیه دانش آموزان دوره دوم متوسطه شهر تهران در سال تحصیلی ۱۴۰۴-۱۴۰۵ تشکیل می دادند. نمونه ای به حجم ۴۰۰ نفر (۱۹۶ دختر و ۱۸۲ پسر) با روش نمونه گیری خوشه ای چندمرحله ای تصادفی انتخاب شدند. برای جمع آوری داده ها از پرسشنامه عزت نفس روزنبرگ (۱۹۶۵)، مقیاس خودکارآمدی عمومی شرر و مادوکس (۱۹۸۲) و میانگین نمرات تحصیلی دانش آموزان استفاده گردید. داده ها با استفاده از ضریب همبستگی پیرسون و رگرسیون چندگانه تحلیل شدند. یافته ها نشان داد که بین عزت نفس و پیشرفت تحصیلی (r=۰.۳۸, خودباوری و پیشرفت تحصیلی (r=۰.۵۲, خودباوری (β=۰.۴۳) سهم بیشتری نسبت به عزت نفس (β=۰.۱۴) در تبیین واریانس پیشرفت تحصیلی دارد و این دو متغیر در مجموع ۳۱ درصد از واریانس را تبیین کردند. همچنین الگوی روابط در دو جنس تفاوت معناداری داشت؛ در دختران خودباوری به تنهایی نقش معنادار داشت اما در پسران هر دو متغیر معنادار بودند. بر اساس یافته ها، تقویت خودباوری (خودکارآمدی) از طریق فراهم کردن تجارب موفقیت، الگوسازی و بازخورد شایستگی محور نسبت به افزایش صرف عزت نفس عمومی، اولویت بیشتری در مداخلات آموزشی دارد. توجه به تفاوت های جنسیتی در طراحی برنامه های مداخله ای نیز ضروری به نظر می رسد.

کلیدواژه ها:

عزت نفس ، خودباوری ، خودکارآمدی ، پیشرفت تحصیلی ، دانش آموزان