پرورش مهارت های اخلاقی و شهروندی در کلاس های خلاق: از همدلی تا مسئولیت اجتماعی

پژوهش حاضر با اتخاذ رویکردی مروری و تحلیلی به واکاوی پیوندهای چندسویه میان خلاقیت، همدلی و مسئولیت پذیری اجتماعی در محیط های آموزشی می پردازد و نقش کلاس خلاق را به عنوان بستری برای پرورش مهارت های اخلاقی و شهروندی دانش آموزان مورد بررسی قرار می دهد. در دهه های اخیر، تحول در نگرش های علوم تربیتی و روان شناسی تحولی، ضرورت بازتعریف هدف های آموزشی را بیش از پیش آشکار ساخته است؛ به گونه ای که دیگر نمی توان مدرسه را صرفا محلی برای انتقال دانش های خشک و ازپیش تعیین شده تلقی کرد، بلکه باید آن را عرصه ای برای پرورش انسان هایی تمام عیار، با توانایی درک خویشتن و دیگری و مجهز به مهارت های لازم برای زندگی در اجتماعات پیچیده و متکثر دانست. یافته های مطالعات متعدد نشان می دهد که خلاقیت، به عنوان توانایی والای انسانی برای گشودن گره های ناآشنا و ارائه راه حل های بدیع، نه تنها با مولفه های شناختی، که عمیقا با ظرفیت های عاطفی و اخلاقی فرد پیوند خورده است. در این مقاله، با مرور نظام مند پیشینه نظری و تجربی، نشان داده می شود که چگونه کلاس خلاق، با ویژگی هایی چون امنیت روانی، آزادی بیان، پذیرش خطا و تشویق تفکر واگرا، می تواند زمینه ساز پرورش همدلی به عنوان سنگ بنای اخلاق و نیز مسئولیت پذیری اجتماعی به عنوان غایت تربیت شهروندی گردد. علاوه بر این، راهکارهای عملی برای تلفیق آموزش خلاقیت با تربیت اخلاقی و شهروندی در برنامه های درسی و روش های تدریس مورد بحث قرار گرفته است. یافته های این مرور بر ضرورت بازنگری در نقش معلم به عنوان تسهیل گر و الگوی همدل، و نیز طراحی فضاهای یادگیری انعطاف پذیر و مشارکتی تاکید می کند که در آنها، پرورش انسان خلاق و شهروند مسئول، در کنار هم و به طور هم زمان، هدف اصلی نظام آموزشی قرار گیرد.

کلیدواژه ها:

خلاقیت ، کلاس خلاق ، تربیت اخلاقی ، تربیت شهروندی ، همدلی ، مسئولیت اجتماعی ، یادگیری مشارکتی