مدیریت به مثابه تکنولوژی قدرت(( خوانشی میان رشته ای از اندیشه های ماکس وبر، میشل فوکو و مارتین هایدگر))

مدیریت در روایت مسلط و متعارف خود، اغلب به عنوان مجموعه ای از فنون عقلانی، خنثی و کارآمد برای هماهنگی منابع انسانی و مادی معرفی می شود؛ روایتی که مدیریت را در مقام ابزاری بی طرف و صرفا فنی می نشاند. با این حال، تجربه زیسته سازمانی و نیز سنت های انتقادی در علوم اجتماعی و فلسفه سیاسی نشان می دهد که مدیریت، در عمل، همواره در پیوندی وثیق با قدرت قرار دارد. این مقاله با اتخاذ رویکردی میان رشته ای، می کوشد مدیریت را نه به عنوان تکنیکی خنثی، بلکه به مثابه «تکنولوژی قدرت» تحلیل کند؛ تکنولوژی ای که از خلال عقلانیت بوروکراتیک، سازوکارهای انضباطی و منطق تکنولوژیک، به سامان دهی رفتار، ذهنیت و کنش افراد در سازمان ها می پردازد.چارچوب نظری پژوهش بر خوانشی تطبیقی از آرای ماکس وبر، میشل فوکو و مارتین هایدگر استوار است. وبر با تحلیل بوروکراسی مدرن، نشان می دهد که عقلانیت ابزاری چگونه به مشروع ترین و در عین حال فراگیرترین شکل سلطه در جهان مدرن بدل می شود فوکو، با تمرکز بر مفاهیمی چون انضباط، نظارت و هنجارسازی، سازوکارهای نامرئی قدرت را آشکار می سازد که از طریق آن ها، سوژه های مطیع و خودکنترل گر تولید می شوند هایدگر نیز با نقد بنیادین تکنولوژی، نسبت به تقلیل انسان به «منبع» و فراموشی ساحت وجودی او هشدار می دهد و این منطق را یکی از خطرناک ترین پیامدهای جهان مدرن می داند.روش پژوهش کیفی و مبتنی بر تحلیل مفهومی–تفسیری متون کلاسیک و مطالعات معاصر است. داده ها از طریق مطالعه کتاب ها، مقالات علمی معتبر فارسی و انگلیسی و منابع اینترنتی دانشگاهی گردآوری شده اند. یافته های پژوهش نشان می دهد که مدیریت مدرن، در هم نشینی عقلانیت بوروکراتیک، انضباط فوکویی و منطق تکنولوژیک، به سازوکاری پیچیده برای اعمال قدرت بدل شده است؛ سازوکاری که پیامدهای مهمی برای عاملیت انسانی، اخلاق سازمانی و عدالت دارد. مقاله در پایان، بر ضرورت بازاندیشی انتقادی در الگوهای مسلط مدیریت و حرکت به سوی رویکردهای انسان محور تاکید می کند.

کلیدواژه ها:

مدیریت ، قدرت ، تکنولوژی ، بوروکراسی ، انضباط ، عقلانیت ابزاری ، وبر ، فوکو ، هایدگر