چالش ها و فرصت های «بومی سازی» یا «استعمارزدایی» از برنامه درسی مطالعات اجتماعی

بومی سازی برنامه درسی مطالعات اجتماعی با این چالش روبه روست که چگونه می توان دانش جهانی را بدون نادیده گرفتن میراث فکری و فرهنگی بومی بازآفرینی کرد. نظام های آموزشی اغلب اسیر ساختارهای برآمده از استعمار هستند که ارزش ها، روایت ها و حتی روش های سنجش غربی را مسلط می کنند. در این مسیر، کمبود منابع درسی بومی و آموزش ندیدگی معلمان برای تدریس مستقل از این چارچوب ها، مانعی جدی است. همچنین خطر افتادن در دام «بومی سازی سطحی» وجود دارد که صرفا به افزودن نمادها و قهرمانان محلی بسنده کرده و ساختارهای عمیق قدرت را نادیده می گیرد.اما در دل این چالش ها، فرصتی برای بازپس گیری روایت های تاریخی و اجتماعی نهفته است. استعمارزدایی به دانش آموزان اجازه می دهد تا خود را در متن تاریخ و جامعه ببینند و هویت شان در برنامه درسی بازتاب یابد. این رویکرد می تواند با گنجاندن دانش بومی در حوزه هایی مانند جغرافیا، اقتصاد و شهروندی، یادگیری را معنادارتر کند. همچنین امکان مقایسه و نقد دیدگاه های مسلط با روایت های محلی فراهم می شود و تفکر انتقادی را در دانش آموزان پرورش می دهد. گفت وگوی برابر میان معرفت شناسی های مختلف می تواند برنامه ای پویا و منعطف ایجاد کند که هم به ریشه های محلی وفادار باشد و هم در جهان اندیشه کند.

کلیدواژه ها:

چالش و فرصت ، بومی سازی ، استعمارزدایی ، برنامه درسی ، مطالعات اجتماعی