تاثیر یادگیری مشارکتی بر پرورش تفکر انتقادی دانش آموزان، تلفیقی از پارادایم سازنده گرایی و ارزیابی توصیفی-فرآیندی

در نظام آموزشی نوین، گذار از حافظه محوری به سمت مهارت محوری و تقویت توانایی های شناختی بالا، از اولویت های اصلی است. تفکر انتقادی به عنوان یکی از کلیدی ترین مهارت های قرن بیست ویکم، نیازمند محیط های یادگیری پویا و تعاملی است. هدف از پژوهش حاضر، بررسی و تحلیل نقش یادگیری مشارکتی در ارتقای تفکر انتقادی دانش آموزان با تکیه بر رویکردی ترکیبی شامل نظریه سازنده گرایی و ابزار ارزیابی توصیفی است.این پژوهش از نوع نیمه آزمایشی با طرح پیش آزمون-پس آزمون با گروه کنترل بود. جامعه آماری شامل دانش آموزان مقطع متوسطه اول بود که به صورت خوشه ای انتخاب و به دو گروه آزمایش و کنترل تقسیم شدند. گروه آزمایش تحت مداخله آموزشی مبتنی بر یادگیری مشارکتی (بر اساس اصول سازنده گرایی اجتماعی ویگوتسکی) قرار گرفت، در حالی که گروه کنترل به روش سنتی تدریس شدند. ابزار گردآوری داده ها، پرسشنامه استاندارد تفکر انتقادی (کتی اس) و چک لیست های مشاهده ای مبتنی بر ارزیابی توصیفی بود. داده ها با استفاده از آزمون های آماری توصیفی و استنباطی (آزمون تی مستقل و کوواریانس) در نرم افزار SPSS تحلیل شدند. نتایج نشان داد که بین میانگین نمرات تفکر انتقادی در گروه آزمایش پس از مداخله، تفاوت معناداری با گروه کنترل وجود دارد ($P<۰.۰۵$). همچنین، تحلیل های مربوط به ارزیابی توصیفی حاکی از آن بود که دانش آموزان گروه آزمایش در ابعاد «تحلیل مسئله»، «ارزیابی شواهد» و «استدلال منطقی» پیشرفت چشمگیری داشته اند. رویکرد سازنده گرایی با ایجاد بستر تعامل گروهی و ساخت فعال دانش توسط یادگیرنده، همراه با بازخورد مستمر ارزیابی توصیفی، تاثیر مثبت و معناداری بر بهبود شاخص های تفکر انتقادی داشته است.

کلیدواژه ها:

یادگیری مشارکتی ، تفکر انتقادی ، سازنده گرایی ، ارزیابی توصیفی ، یادگیری فعال ، مهارت های شناختی