تدوین الگوی تاب آوری دیجیتال در دانش آموزان جهت انطباق با رویکرد یادگیری در عصر شبکه های اجتماعی

گسترش روزافزون شبکه های اجتماعی و فناوری های دیجیتال، یادگیری را از محیط های سنتی به فضاهای مجازی کشانده است. این تغییر اگرچه فرصت های بی نظیری ایجاد کرده، اما چالش هایی همچون مواجهه با محتوای نامناسب، آزار سایبری، اعتیاد دیجیتال و کاهش تمرکز را نیز به همراه داشته است. در این میان، مفهوم «تاب آوری دیجیتال» به عنوان توانایی فرد برای مقابله، تطابق و بازیابی از تجارب منفی آنلاین، اهمیتی حیاتی یافته است. پژوهش حاضر با هدف تدوین الگویی جامع برای تاب آوری دیجیتال در دانش آموزان ایران زمین انجام شده است. این پژوهش از نوع ترکیبی (کیفی و کمی) با طرح اکتشافی متوالی است. در بخش کیفی، با تحلیل محتوای اسناد معتبر بین المللی و مصاحبه با ۲۰ نفر از متخصصان روان شناسی تربیتی، فناوری آموزشی و مدرسان دوره های سواد دیجیتال، ابعاد تاب آوری دیجیتال شناسایی شد. در بخش کمی، پرسشنامه ای محقق ساخته با ۴۸ گویه توسط ۳۵۰ دانش آموز دوره دوم متوسطه شهر تهران تکمیل و با تحلیل عاملی تاییدی اعتبارسنجی گردید. یافته ها نشان داد که تاب آوری دیجیتال دارای چهار بعد اصلی است: خودآگاهی و خودتنظیمی آنلاین، مدیریت هیجانات و استرس دیجیتال، حمایت اجتماعی و فراشناخت سایبری و سواد انتقادی و امنیت دیجیتال. همچنین الگوی پیشنهادی مشتمل بر سه سطح فردی، بین فردی و ساختاری است که با رویکرد یادگیری در عصر شبکه های اجتماعی تطابق دارد. در پایان، راهکارهایی برای آموزش و ارتقای تاب آوری دیجیتال در مدارس ایران ارائه شده است.

کلیدواژه ها:

واژگان کلیدی: تاب آوری دیجیتال ، شبکه های اجتماعی ، یادگیری دیجیتال ، دانش آموزان ، سواد دیجیتال ، سلامت روان آنلاین