بررسی ویژگی های روان سنجی ابزار سنجش کارکردهای اجرایی در کودکان دارای تاخیر رشدی

این پژوهش با هدف "بررسی ویژگی های روان سنجی ابزار سنجش کارکردهای اجرایی در کودکان دارای تاخیر رشدی" انجام پذیرفته است. کارکردهای اجرایی، مجموعه ای از مهارت های شناختی سطح بالا از جمله برنامه ریزی، سازماندهی، کنترل تکانه، انعطاف پذیری شناختی و حافظه کاری را در بر می گیرند که نقشی بنیادین در موفقیت تحصیلی، اجتماعی و انطباق رفتاری کودکان ایفا می کنند. کودکان دارای تاخیر رشدی، به دلیل ماهیت اختلال خود، غالبا با چالش های قابل توجهی در این حوزه های شناختی مواجه هستند، که این امر نیازمند ابزارهای سنجشی دقیق، معتبر و روادار برای ارزیابی جامع و هدفمند آن هاست. متاسفانه، بسیاری از ابزارهای رایج سنجش کارکردهای اجرایی، عمدتا برای جمعیت عمومی کودکان هنجاریابی شده و اثربخشی و اعتبار آن ها در جمعیت خاص کودکان با تاخیر رشدی، نیازمند بررسی و تایید دقیق تری است. این تحقیق با استفاده از رویکردی توصیفی-تحلیلی و با گردآوری داده ها از طریق آزمون های استاندارد، پرسشنامه های خودگزارشی و مشاهده بالینی، به ارزیابی ویژگی های روان سنجی (شامل پایایی، اعتبار همگرا، اعتبار واگرا و اعتبار سازه) مجموعه ای از ابزارهای سنجش کارکردهای اجرایی در نمونه ای از کودکان دارای تاخیر رشدی پرداخته است. تحلیل داده ها با استفاده از روش های آماری پیشرفته، از جمله تحلیل عاملی تاییدی (CFA) و مدل سازی معادلات ساختاری (SEM)، انجام گرفته است. نتایج اولیه حاکی از آن است که برخی از این ابزارها، با وجود برخی محدودیت ها، توانایی سنجش نسبتا موثری از مولفه های کلیدی کارکردهای اجرایی در این جمعیت را دارا هستند، اما لزوم بومی سازی، هنجاریابی مجدد و یا توسعه ابزارهای اختصاصی برای کودکان تاخیر رشدی، آشکار می گردد. یافته های این پژوهش می تواند مبنایی برای انتخاب آگاهانه تر ابزارها توسط متخصصان علوم تربیتی، روان شناسان بالینی و سنجشی، و همچنین طراحی مداخلات توانبخشی موثرتر برای این گروه از کودکان باشد.

کلیدواژه ها:

کارکردهای اجرایی ، تاخیر رشدی ، کودکان ، ابزار سنجش ، روان سنجی ، اعتبار ، پایایی ، حافظه کاری ، کنترل تکانه ، برنامه ریزی.