جایگاه فناوری های نوین (هوش مصنوعی و دادرسی الکترونیک) در تحول نظام قضایی

تحول دیجیتال در نظام های قضایی، به ویژه بهره گیری از هوش مصنوعی و زیرساخت های دادرسی الکترونیک، به یکی از محورهای اصلی اصلاحات ساختاری در دستگاه قضایی مدرن تبدیل شده است. این پژوهش با هدف بررسی نقش و جایگاه فناوری های نوین در کارآمدسازی نظام دادگستری صورت گرفته است. با ظهور ابزارهای مبتنی بر هوش مصنوعی، فرآیندهایی نظیر تحلیل داده های قضایی، پیش بینی نتایج آراء و مدیریت پرونده ها با دقتی فزاینده انجام می پذیرد که گامی بلند در جهت کاهش اطاله دادرسی و افزایش شفافیت است. همچنین، دادرسی الکترونیک با حذف موانع جغرافیایی و تسهیل دسترسی شهروندان به خدمات قضایی، عدالت را در دسترس تر و کم هزینه تر کرده است. با این حال، پیاده سازی این فناوری ها چالش های نوپدیدی همچون صیانت از حریم خصوصی، امنیت سایبری و لزوم حفظ استقلال و شان قاضی در برابر الگوریتم های تصمیم ساز را به همراه دارد. یافته های این نوشتار نشان می دهد که ادغام هوشمندانه فناوری های نوین در فرآیندهای قضایی، نه به معنای جایگزینی قاضی، بلکه به عنوان ابزاری پشتیبان برای ارتقای کیفیت تصمیم گیری های قضایی است. در نهایت، تدوین چارچوب های حقوقی و اخلاقی دقیق برای مدیریت این گذار فناورانه، ضرورتی اجتناب ناپذیر است تا ضمن بهره مندی از مزایای سرعت و دقت، اصول بنیادین دادرسی عادلانه و حقوق دفاعی اصحاب دعوا در سایه تحولات تکنولوژیک به طور کامل رعایت و تضمین گردد.

کلیدواژه ها:

هوش مصنوعی ، دادرسی الکترونیک ، تحول قضایی ، اطاله دادرسی ، عدالت دیجیتال