واکاوی فلسفه امتناع ورزشکاران از رویارویی با رژیم صهیونیستی در پرتو انسان شناسی حکمت متعالیه ملاصدرا

این پژوهش با هدف تحلیل فلسفی پدیده ی امتناع ورزشکاران، به ویژه ورزشکاران ایرانی و مسلمان، از رقابت با نمایندگان رژیم صهیونیستی و با اتکا به چارچوب نظری «حکمت متعالیه» ملاصدرا انجام شده است. مسئله اصلی این است که این امتناع، که در نگاه اول ممکن است به مثابه یک شکست ورزشی یا کنشی سیاسی تفسیر شود، چگونه می تواند به عنوان اوجی از پیروزی اخلاقی و تجلی «تهذیب نفس» تبیین گردد. روش تحقیق، توصیفی-تحلیلی است؛ بدین ترتیب که ابتدا مبانی کلیدی انسان شناسی و اخلاق صدرایی از جمله نظریه ی «حرکت جوهری»، «تفوق عقل نظری»، «تشکیک مراتب وجود» و «غایت تهذیب نفس» تبیین شده و سپس این مبانی به عنوان چهارچوبی برای تحلیل کنش ورزشکار به کار گرفته شده است. یافته های پژوهش نشان می دهد که در پرتو حکمت متعالیه، تصمیم به امتناع را می توان در چند ساحت تفسیر کرد: در ساحت انسان شناختی، این عمل تجلی «حرکت جوهری» نفس از مراتب پایین تر طبیعت و منفعت فردی به مراتب عالی تر عقل و اخلاق جهانی است که عین «تهذیب نفس» و عبور به سوی «انسان ملکی» محسوب می شود. در ساحت معرفت شناختی، این تصمیم نشان دهنده ی بلوغ «عقل نظری» در تشخیص ماهیت ظالمانه ی رژیم صهیونیستی و وفاداری «عقل عملی» به این تشخیص است، که به «نفی عادی سازی» ظلم می انجامد. در ساحت هستی شناختی، این امتناع اعلان «تشخص وجودی» ورزشکار و اجتناب از «تنزل مراتبی» به سطح یک ساختار غیراخلاقی است. در نهایت، در ساحت تربیتی و تمدنی، این کنش ورزش را به یک «سلوک عملی» ارتقا داده و به مثابه یک «اعلام موضع تمدنی» ریشه دار در حکمت اسلامی، در تقابل با نسبی گرایی اخلاقی حاکم بر ورزش بین المللی قرار می گیرد. نتیجه گیری نهایی آن است که امتناع آگاهانه ی ورزشکار، یک انتخاب تراژیک نیست، بلکه کشف و ترجیح سلسله مراتب واقعی ارزش هاست. این کنش، پیروزی در «جهاد اکبر» با نفس و ایستادگی در میدان انسانیت در برابر بی عدالتی است. بنابراین، از منظر حکمت متعالیه، این امتناع یک شکست ورزشی نیست، بلکه پیروزی اخلاقی و فلسفی متجلی در «گذشت از کمال پایین تر (مدال) برای وصول به کمال بالاتر (عدالت)» است و گواهی است بر توانایی حکمت اسلامی در ارائه پاسخی عقلانی و استوار به دوراهی های پیچیده ی اخلاقی جهان معاصر.

کلیدواژه ها:

حکمت متعالیه ، تهذیب نفس ، امتناع ورزشی ، اخلاق ورزشی ، رژیم صهیونیستی