توجه به مساله اجتماعی در کتب درسی (مطالعه موردی کتاب جامعه شناسی پایه دوازدهم)

مهارت تحلیل مسائل اجتماعی از جمله اهداف آموزشی در برنامه درسی آموزش و پرورش ایران در حوزه یادگیری« علوم انسانی و مطالعات اجتماعی» است. جهت بررسی توجه به مساله اجتماعی، کتاب جامعه شناسی ۳ پایه دوازدهم رشته علوم انسانی (چاپ ۱۴۰۴) بررسی گردید. روش پژوهش، تحلیل محتوای کمی و کیفی است. از «تمام شماری» برای تحلیل محتوا استفاده شده است. با بررسی ۳۲۵ پاراگراف، ۲۰۵ تصویر و ۴۸ فعالیت در کل کتاب، مجموعا ۳۹۰ مورد به مساله اجتماعی اشاره شده است. در بخش تحلیل محتوای کمی از تکنیک ویلیام رومی استفاده گردید. نتایج نشان می دهند، ضریب درگیری کل کتاب، ۲۱/۰ می باشد که بیانگر غیر فعال بودن کتاب از منظر مشارکت یادگیرنده است. همچنین ضریب درگیری در بخش «متن»، ۱۰/۰ و در بخش «تصاویر» ۲۲/۰ و در بخش «فعالیت ها»، ۱۵ محاسبه گردید که خارج از بازه فعال (۴/۰ تا ۵/۱) قرار دارد. در بخش تحلیل محتوای کیفی، نتایج نشان داد ۱۲۹ عنوان مساله اجتماعی در کتاب ذکر شده است. اتخاذ رویکرد مساله محور، مقایسه رویکردهای نظری جامعه شناسی، طرح انواع متنوع و گسترده از مسائل اجتماعی، نگاه انتقادی نسبت به سلطه معرفت شناختی و تلاش برای داوری علمی از منظر رویکرد بومی از نقاط قوت کتاب در طرح مسائل می باشد. در مقابل، غفلت از شواهد آماری و عینی از وضعیت مسائل اجتماعی ایران، طرح مسائل به صورت نامتوازن و عدم توجه به ارائه مصادیقی از چگونگی کاربست رویکرد بومی در حل مسائل اجتماعی ایران از مواردی است که نیازمند ارتقا و بازنگری می باشد.

کلیدواژه ها:

مساله اجتماعی ، تحلیل محتوا ، جامعه شناسی ، ویلیام رومی