تحلیل مبانی انسان شناختی فلسفه تعلیم و تربیت بر اساس رابطه «عقل و اراده» در اندیشه ملاصدرا

فلسفه تعلیم و تربیت در حکمت متعالیه ملاصدرا بر انسان شناسی ای استوار است که انسان را موجودی ذو مراتب، سیال و در حال حرکت جوهری می داند. پرسش اصلی این پژوهش آن است که نسبت میان «عقل» و «اراده» در ساختار وجودی انسان از منظر ملاصدرا چیست و این نسبت چه دلالت های تربیتی در پی دارد. هدف پژوهش، بازخوانی تحلیلی مبانی انسان شناختی ملاصدرا برای تبیین نقش عقل و اراده در فرایند تربیت است. روش تحقیق توصیفی–تحلیلی و مبتنی بر مطالعه آثار صدرایی و منابع تفسیری و فلسفی مرتبط است. یافته ها نشان می دهد که در اندیشه ملاصدرا، عقل نیرویی صرفا نظری نیست بلکه هدایت کننده سیر وجودی انسان به سوی کمال است و اراده، نیروی محرک در فعلیت بخشی آن معرفت است. از پیوند متقابل این دو قوه، الگویی از تربیت مبتنی بر رشد هم زمان شناخت و اختیار انسانی شکل می گیرد که غایت آن تحقق انسان کامل و نیل به سعادت است.

کلیدواژه ها:

ملاصدرا ، فلسفه تعلیم و تربیت ، انسان شناسی ، عقل ، اراده ، حرکت جوهری ، سعادت انسانی