اثربخشی مداخلات ذهن آگاهی بر تنظیم هیجان کودکان و نوجوانان: یک مرور نظام مند

پژوهش حاضر با هدف مرور نظام مند اثربخشی مداخلات ذهن آگاهی بر تنظیم هیجان کودکان و نوجوانان انجام شد. جامعه آماری شامل پژوهش های مرتبط با اثربخشی مداخلات ذهن آگاهی بر تنظیم هیجان کودکان و نوجوانان ایرانی بود که در پایگاه های اطلاعاتی و علمی داخلی در بین سال های ۱۳۹۴ تا ۱۴۰۴منتشر شده اند. جست وجوی نظام مند با استفاده از کلیدواژه های مرتبط انجام شد. در مجموع ۴۳ پژوهش شناسایی شد که پس از اعمال معیارهای ورود و خروج، ۲۱ مطالعه برای تحلیل نهایی انتخاب شد. یافته ها نشان دادند بخش عمده پژوهش ها در سال های اخیر انجام شده است. بیشتر مطالعات بر جمعیت نوجوانان، متمرکز بوده اند. حجم نمونه پژوهش های بررسی شده ۷۱۴ نفر بود و طیف متنوعی از کودکان و نوجوانان را دربرمی گرفت. مداخلات غالبا در ۶ تا ۱۲ جلسه و به مدت ۴۵ تا ۱۲۰ دقیقه اجرا شده اند. مداخلات ذهن آگاهی کودک/نوجوان محور بوردیک، ذهن آگاهی کابات زین و شناخت درمانی مبتنی بر ذهن آگاهی سگال و همکاران، بیشترین سهم را در میان مداخلات اجراشده داشته اند. نتایج اغلب مطالعات حاکی از اثربخشی مثبت مداخلات ذهن آگاهی بربهبود تنظیم هیجان و مولفه های آن در کودکان و نوجوانان بود و در بیشتر موارد این اثرات در دوره های پیگیری نیز تداوم داشته اند. یافته های مطالعات مقایسه ای نشان دادند که ذهن آگاهی نسبت به مداخلات دیگر برتری معناداری نداشت. به طور کلی می توان نتیجه گرفت که مداخلات ذهن آگاهی می توانند رویکردی موثر برای بهبود تنظیم هیجان در کودکان و نوجوانان باشند. و اثربخشی این مداخلات ممکن است تحت تاثیر عوامل مختلفی از جمله ویژگی های نمونه، نوع مداخله، مدت و تعداد جلسات، شیوه ی اجرا برنامه و شرایط زمینه ای قرار گیرد.

کلیدواژه ها:

تنظیم هیجان ، ذهن آگاهی ، کودکان ، نوجوانان ، مرور نظام مند