مطالعه ای بر تاثیر خاقانی بر حافظ

این پژوهش به بررسی و تحلیل چگونگی تاثیرپذیری حافظ شیرازی از خاقانی شروانی می پردازد. حافظ به عنوان یکی از «گزیده گوترین» شاعران تاریخ ایران، همواره در پیوند با گذشتگان خود بوده است. اگرچه سبک خاقانی به دشوارگویی و استفاده از اصطلاحات علمی و فنی شهرت دارد، اما حافظ با هوشمندی تمام، بن مایه های تصویری، ردیف ها و قافیه های دشوار و مضامین قلندرانه را از دیوان خاقانی وام گرفته و آن ها را در کالبد زبانی نرم و موسیقیایی دمیده است. روش تحقیق در این مقاله، توصیفی-تحلیلی و بر مبنای مطالعات کتابخانه ای و تطبیقی است. تمرکز اصلی بر بازخوانی غزل های هم وزن و هم قافیه و همچنین بررسی تصاویر مشترک میان این دو شاعر بزرگ است. یافته ها نشان می دهد که تاثیر خاقانی بر حافظ، فراتر از یک تقلید ساده بوده و به نوعی «استقبال» و «بازآفرینی هنری» منجر شده است. حافظ نه تنها ساختار سخن خاقانی را تلطیف کرده، بلکه پارادوکس های موجود در شعر خاقانی را به کمال هنری خود در غزل رسانده است. در نهایت، این تحقیق به این نتیجه می رسد که بخش مهمی از فخامت و شکوه زبان حافظ، مرهون انس ذهنی او با قصاید و غزل های خاقانی است.

کلیدواژه ها:

حافظ شیرازی ، خاقانی شروانی ، بینامتنیت ، تاثیر و تاثر ، سبک شناسی تطبیقی