بررسی رابطه خودکارآمدی تحصیلی و انگیزه پیشرفت با عملکرد تحصیلی دانش آموزان

چکیده پژوهش حاضر با هدف بررسی رابطه خودکارآمدی تحصیلی و انگیزه پیشرفت با عملکرد تحصیلی دانش آموزان در یکی از مدارس منتخب انجام شد. رویکرد پژوهش کیفی از نوع پدیدارشناسی بود. مشارکت کنندگان شامل ۱۶ دانش آموز بودند که به روش نمونه گیری هدفمند با حداکثر گوناگونی انتخاب شدند. داده ها از طریق مصاحبه های نیمه ساختاریافته عمیق، یادداشت های روزانه تحصیلی و مشاهده رفتارهای کلاسی گردآوری شد. تحلیل داده ها با استفاده از روش تحلیل مضمونی انجام گرفت. یافته ها نشان داد که خودکارآمدی تحصیلی از چهار منبع اصلی شامل تجربه های موفقیت، مشاهده الگوهای موفق، تشویق دیگران و حالات جسمی عاطفی نشات می گیرد. دانش آموزانی که خودکارآمدی بالاتری داشتند، انگیزه پیشرفت قوی تری از خود نشان می دادند، اهداف یادگیری را بر اهداف نمره محور ترجیح می دادند، در مواجهه با شکست پایداری بیشتری داشتند و عملکرد تحصیلی بهتری ثبت کردند. در مقابل، دانش آموزان با خودکارآمدی پایین دچار اضطراب امتحان، اجتناب از تکالیف چالش برانگیز و افت عملکرد بودند. همچنین نقش واسطه ای انگیزه پیشرفت در رابطه بین خودکارآمدی و عملکرد تحصیلی تایید شد. نتیجه اینکه تقویت خودکارآمدی از طریق طراحی تجربه های موفقیت کوچک و ارائه بازخورد مثبت، می تواند انگیزه پیشرفت و در نتیجه عملکرد تحصیلی دانش آموزان را بهبود بخشد.کلیدواژه ها: خودکارآمدی تحصیلی، انگیزه پیشرفت، عملکرد تحصیلی، روانشناسی تربیتی، پژوهش کیفی