تاثیر هوش مصنوعی بر کشف جرم و ادله اثبات در دادرسی کیفری

گسترش روزافزون فناوری های مبتنی بر هوش مصنوعی، نظام عدالت کیفری را با تحولات بنیادین در حوزه کشف جرم و ادله اثبات مواجه ساخته است. مسئله اصلی این پژوهش بررسی میزان و چگونگی تاثیر هوش مصنوعی بر فرآیند کشف جرایم، جمع آوری، پردازش و تحلیل ادله و نیز سنجش اعتبار، قابلیت استناد و مشروعیت این ادله در دادرسی کیفری است. هدف تحقیق، تبیین کارکردهای نوین ابزارهای هوش مصنوعی از جمله تحلیل کلان داده ها، داده کاوی، تشخیص الگوهای رفتاری مجرمانه، شناسایی چهره، پردازش تصویر و صوت، و ارزیابی ادله دیجیتال، و همچنین بررسی چالش های حقوقی و اخلاقی ناشی از به کارگیری این فناوری ها در چارچوب اصول دادرسی عادلانه، اصل برائت و حق دفاع متهم است. روش پژوهش توصیفی-تحلیلی بوده و با بهره گیری از منابع کتابخانه ای، تحلیل اسناد حقوقی و مطالعه رویکردهای نوین تقنینی و قضایی، ابعاد مختلف موضوع واکاوی شده است. یافته ها نشان می دهد هوش مصنوعی با افزایش سرعت و دقت در کشف جرم، کاهش خطای انسانی، امکان کشف ارتباطات پنهان میان داده ها و پیش بینی الگوهای مجرمانه، می تواند کارآمدی و اثربخشی نظام عدالت کیفری را ارتقا دهد و به تصمیم گیری مبتنی بر داده کمک کند؛ با این حال، ابهام در مسئولیت پذیری الگوریتم ها، عدم شفافیت فرایندهای پردازشی، خطر نقض حریم خصوصی، احتمال بازتولید تبعیض های ساختاری در داده ها، و دشواری ارزیابی حجیت و قابلیت اعتماد ادله مبتنی بر سامانه های هوشمند، ضرورت بازنگری و تکمیل قواعد سنتی ادله اثبات را آشکار می سازد. نتایج پژوهش بیانگر آن است که بهره گیری موثر و مشروع از هوش مصنوعی در دادرسی کیفری مستلزم تدوین چارچوب های قانونی شفاف، تعیین مسئولیت نهادهای بهره بردار، پیش بینی سازوکارهای نظارت قضایی موثر، تضمین قابلیت توضیح پذیری سامانه ها و صیانت از حقوق بنیادین اشخاص در تمامی مراحل تعقیب و رسیدگی است.

کلیدواژه ها:

هوش مصنوعی ، کشف جرم ، ادله اثبات ، دادرسی کیفری