تاثیر توانبخشی شناختی-رفتاری بر بهبود کیفیت زندگی افراد مبتلا به اختلال نقص توجه و بیش فعالی (ADHD): مروری بر شواهد علمی و پیامدهای بالینی

اختلال نقص توجه و بیش فعالی (ADHD) یک اختلال عصبی-رشدی شایع است که با تداوم علائم بی توجهی، بیش فعالی و تکانشگری مشخص می شود و می تواند تاثیرات عمیقی بر عملکرد آموزشی، شغلی، اجتماعی و عاطفی افراد در سراسر عمر داشته باشد. اگرچه درمان دارویی به عنوان خط اول مداخله در نظر گرفته می شود، اما اغلب به تنهایی برای حل تمامی چالش های عملکردی و بهبود ابعاد مختلف کیفیت زندگی کافی نیست. در این راستا، مداخلات غیردارویی و به ویژه رویکردهای توانبخشی روان شناختی مورد توجه ویژه ای قرار گرفته اند. هدف از این مقاله مروری، بررسی و سنتز شواهد علمی موجود در مورد اثربخشی یکی از موثرترین این مداخلات، یعنی توانبخشی شناختی-رفتاری (CBT)، بر بهبود کیفیت زندگی در افراد مبتلا به ADHD است. در این مرور، پس از مروری مختصر بر ماهیت ADHD و ابعاد کیفیت زندگی، سازوکارهای اثرگذاری CBT شامل آموزش مهارت های سازماندهی، مدیریت زمان، تنظیم هیجان و اصلاح باورهای ناکارآمد تشریح می شود. سپس، شواهد تجربی حاصل از مطالعات کارآزمایی کنترل شده، فراتحلیل ها و مطالعات طولی در گروه های سنی مختلف (کودکان، نوجوانان و بزرگسالان) ارائه و تحلیل می گردد. در نهایت، پیامدهای بالینی این یافته ها برای تدوین پروتکل های درمانی جامع، چالش های اجرایی و جهت گیری های آینده پژوهش مورد بحث قرار می گیرد. یافته های این مرور حاکی از آن است که CBT به عنوان یک مداخله مکمل اثربخش، می تواند با هدف قرار دادن نقص های عملکردی پایه، منجر به ارتقای معنادار کیفیت زندگی در افراد مبتلا به ADHD شود.

کلیدواژه ها:

اختلال نقص توجه و بیش فعالی (ADHD) ، کیفیت زندگی ، توانبخشی شناختی-رفتاری (CBT) ، مداخلات غیردارویی ، عملکرد اجرایی ، پیامدهای بالینی ، مرور شواهد.