تاثیر مطالعات غیردرسی مفید بر پیشرفت تحصیلی با استفاده از توانمندی دانش آموز مبتکر

هدف پژوهش حاضر بررسی تاثیر مطالعات غیردرسی مفید بر پیشرفت تحصیلی دانش آموزان با تاکید بر توانمندی های شناختی و خلاقیت دانش آموزان مبتکر بود. مطالعات غیردرسی، از جمله مطالعه کتاب های علمی-ترویجی، داستان های خلاقیت برانگیز، و منابع مهارت محور، نقش مهمی در تقویت فرایندهای شناختی، گسترش دایره واژگان، پرورش تفکر انتقادی و افزایش انگیزه تحصیلی دارند .پیشین نشان داده اند که خلاقیت و توانایی های نوآورانه دانش آموزان، هنگامی که در تعامل با مطالعه آزاد قرار گیرد، به شکل معناداری باعث افزایش عمق یادگیری، توان حل مسئله و عملکرد درسی می شود.بر همین اساس، پژوهش حاضر با استفاده از یک طرح توصیفی-تحلیلی و با بهره گیری از پرسشنامه مطالعات غیردرسی و فرم خودسنجی توانمندی مبتکرانه، به ارزیابی رابطه بین متغیرهای مذکور در میان ۳۲۰ دانش آموز پایه نهم شهر تهران پرداخت. نتایج تحلیل داده ها نشان داد که بین میزان مطالعه آزاد و پیشرفت تحصیلی رابطه مثبت و معناداری وجود دارد (p < ۰.۰۱)، همچنین توانمندی مبتکرانه نقش تقویت کننده ای در این رابطه ایفا می کند و دانش آموزانی که نمره بالاتری در خلاقیت و ابتکار داشتند، حتی با میزان مطالعه مشابه، پیشرفت تحصیلی بیشتری کسب کرده اند. تحلیل رگرسیون چندگانه بیانگر آن بود که ۴۲ درصد از تغییرات عملکرد تحصیلی توسط ترکیب مطالعه غیردرسی و توانمندی مبتکرانه تبیین می شود. این یافته ها نشان می دهد که ترکیب فعالیت های مطالعه آزاد و استعداد خلاق دانش آموز، نوعی هم افزایی آموزشی ایجاد می کند که می تواند برنامه ریزی درسی مدارس را به سمت توجه بیشتر به مطالعات غیردرسی سوق دهد بنابراین، با توجه به نتایج، توجه به مطالعه آزاد به عنوان یک فعالیت آموزشی مکمل و نه جانبی، ضروری است. مدارس باید برنامه هایی برای هدایت مطالعات غیردرسی مفید فراهم کنند و همزمان ظرفیت خلاقیت دانش آموزان را از طریق فعالیت های نوآورانه تقویت نمایند. این پژوهش می تواند مبنایی برای تصمیم گیری سیاست گذاران آموزشی جهت ایجاد برنامه های مطالعه آزاد هدایت شده باشد.

کلیدواژه ها:

مطالعه غیردرسی ، پیشرفت تحصیلی ، دانش آموز مبتکر ، خلاقیت