نقش یادگیری مبتنی بر پروژه در پرورش خلاقیت و خودراهبری دانش آموزان

هدف پژوهش حاضر، بررسی نقش یادگیری مبتنی بر پروژه (Project-Based Learning - PBL) به عنوان یک رویکرد آموزشی دانش آموز‑محور در پرورش دو مهارت کلیدی قرن بیست و یکم، یعنی خلاقیت و خودراهبری در یادگیرندگان است. با توجه به سرعت تغییرات فناورانه و نیاز به نیروی کاری منعطف و خلاق، نظام های آموزشی سنتی که بر محوریت معلم و حافظه محوری استوارند، دیگر پاسخگوی نیازهای جامعه نیستند. یادگیری مبتنی بر پروژه با درگیر کردن دانش آموزان در مسائل پیچیده و واقعی، بستری پویا برای رشد مهارت های شناختی و فراشناختی فراهم می آورد. این مطالعه با مرور نظام مند پژوهش های تجربی انجام شده در بازه زمانی ۲۰۱۳ تا ۲۰۲۵، به تحلیل چگونگی تاثیرگذاری این رویکرد بر ابعاد مختلف خلاقیت (سیالی، انعطاف پذیری، اصالت و بسط) و مولفه های خودراهبری (برنامه ریزی، نظارت، ارزیابی، و مدیریت منابع یادگیری) می پردازد. یافته ها نشان می دهد که ماهیت اکتشافی و مسئله‑محور PBL، همراه با فرصت های همکاری و بازخورد مستمر، به طور معناداری موجب افزایش خلاقیت در دانش آموزان در مقایسه با روش های سنتی می شود. همچنین، فرآیند انجام پروژه که مستلزم هدف گذاری شخصی، جستجوی اطلاعات، مدیریت زمان و ارزیابی عملکرد است، به طور مستقیم به تقویت توانایی خودراهبری منجر می گردد. با این حال، اثربخشی این روش به طراحی دقیق پروژه، نقش تسهیل گری معلم و وجود ساختارهای حمایتی وابسته است. نتیجه گیری می شود که ادغام یادگیری مبتنی بر پروژه در برنامه های درسی، راهبردی موثر برای آماده سازی دانش آموزانی خلاق، مستقل و یادگیرنده مادام العمر است.

کلیدواژه ها:

یادگیری مبتنی بر پروژه ، خلاقیت ، خودراهبری در یادگیری ، مهارت های قرن بیست و یکم ، آموزش دانش آموز‑محور.