واکاوی نقش تصویرسازی استعاری هیجان مدار در درک و ماندگاری مفاهیم انتزاعی در دانش آموزان کاردانش استثنایی

پژوهش حاضر با هدف واکاوی نقش «تصویرسازی استعاری هیجان مدار» در ارتقای درک و ماندگاری مفاهیم انتزاعی در دانش آموزان کاردانش استثنایی انجام شد. مسئله اصلی، بررسی چگونگی جبران محدودیت های شناختی این فراگیران از طریق هم افزایی استعاره و بار عاطفی است.این مطالعه نیمه تجربی با طرح پیش آزمون-پس آزمون و گروه کنترل، بر روی ۴۰ دانش آموز کاردانش استثنایی اجرا گردید که به صورت تصادفی در دو گروه آزمایش و کنترل (هر گروه ۲۰ نفر) جایگزین شدند. گروه آزمایش طی دو جلسه مداخله، پروتکل های تصویرسازی استعاری منطبق بر زیرساخت های عصب شناختی خود را دریافت کردند. ابزار سنجش شامل ۳۰ مفهوم انتزاعی هنجاریابی شده با بار هیجانی (مثبت، منفی و خنثی) بود که روایی محتوایی (۰/۸۲) و پایایی (۰/۷۸) آن تایید شد. شاخص های «یادآوری آزاد» و «بازشناسی» به عنوان متغیرهای وابسته مورد سنجش قرار گرفتند.نتایج آزمون تی مستقل نشان دهنده تفاوت معنادار عملکرد دو گروه در یادآوری (t=۵.۹۵) و بازشناسی (t=۶.۲۲) به نفع گروه آزمایش بود (P < ۰.۰۰۱). تحلیل واریانس موید اثر معنادار بار هیجانی بود؛ به طوری که مفاهیم واجد بار عاطفی نسبت به محرک های خنثی، پایداری حافظه ای به مراتب بالاتری داشتند (P < ۰.۰۵). بار مثبت بیشترین تاثیر را در بازشناسی (F=۲۰.۰۹) و بار منفی در یادآوری آزاد داشت. همچنین ضریب تعیین (R^۲=۰.۴۵) نشان داد ۴۵٪ از واریانس متغیرهای وابسته توسط بار هیجانی تبیین می شود.یافته ها دلالت بر آن دارد که تصویرسازی استعاری هیجان مدار با فعال سازی نظام رمزگردانی دوگانه و کاهش بار شناختی، فرآیند درک مفاهیم غیرملموس را در دانش آموزان استثنایی تسهیل می کند. این رویکرد می تواند به عنوان یک «داربست شناختی» کارآمد در طراحی مداخلات آموزشی آموزش و پرورش استثنایی مورد استفاده قرار گیرد.

کلیدواژه ها:

تصویرسازی استعاری ، بار هیجانی ، مفاهیم انتزاعی ، ماندگاری شناختی ، دانش آموزان کاردانش استثنایی.