بازخوانی تطبیقی جایگاه زنان در سنگ نگاره های ایلامی و هخامنشی: تحلیل ساختار، کنش و معنا در چارچوب گفتمان قدرت

این پژوهش با هدف بازخوانی تطبیقی روایت تصویری در سنگ نگاره های ایلامی و هخامنشی و تحلیل ساختار، کنش و معنا در چارچوب گفتمان قدرت انجام شده است. روش پژوهش تحلیلی- توصیفی بوده و آثار برجسته ای همچون کول فرح، اشکفت سلمان، تابوت ساتراپ، ارگیلی، تخت جمشید و بیستون مورد بررسی قرار گرفته اند. تحلیل ها بر سازمان فضایی، جایگاه و نسبت مقیاس پیکره ها، جهت نگاه و ترتیب کنش ها متمرکز است. نتایج نشان می دهد که سنگ نگاره های ایلامی بیشتر صحنه های آیینی و جمعی را بازنمایی می کنند، به گونه ای که زنان به عنوان واسطه، شاهد یا مشارکت کننده در مناسک حضور دارند. در مقابل، سنگ نگاره های هخامنشی با تمرکز بر شاه به عنوان محور روایت تصویری سازمان یافته اند و زنان درباری و شهبانوها در جایگاه های نمادین و تشریفاتی نقش آفرینی می کنند که مشروعیت و سلسله مراتب قدرت را بازتولید می کند. همچنین برخی عناصر سنت تصویری ایلامی، مانند ترکیب بندی افقی و حضور زنان در کنار مردان، در آثار هخامنشی بازتعریف شده و در راستای تقویت ایدئولوژی امپراتوری به کار گرفته شده اند. این پژوهش نشان می دهد که سنگ نگاره ها به عنوان متونی فعال و کنشی، در شکل دهی به درک مخاطب از قدرت و نظم اجتماعی نقش داشته اند.

کلیدواژه ها:

سنگ نگاره ، روایت تصویری ، ایلامی ، هخامنشی ، گفتمان قدرت ، زنان ، ساختار تصویری.