عوامل تعیین کننده فردی و موانع روان شناختی در تصمیم گیری شغلی هنرجویان هنرستان: یک مطالعه مروری

نظام آموزش فنی و حرفه ای (TVET) رکن اصلی توسعه پایدار و اشتغال زایی در جوامع مدرن، به ویژه در ساختار اقتصادی ایران است. با این حال، فرآیند تصمیم گیری شغلی در هنرجویان هنرستان های فنی و حرفه ای و کاردانش تحت تاثیر شبکه پیچیده ای از عوامل فردی و چالش های روان شناختی قرار دارد. هدف از پژوهش حاضر، بررسی مروری عوامل تعیین کننده فردی و موانع روان شناختی است که بر انتخاب های حرفه ای این دانش آموزان سایه می افکند. روش تحقیق در این مطالعه از نوع مروری-تحلیلی است که با بررسی اسناد بالادستی، مقالات پژوهشی داخلی نمایه شده در SID و Magiranو منابع بین المللی Scopus و Google Scholar در بازه زمانی ۲۰۱۴ تا ۲۰۲۴ انجام شده است. یافته ها نشان می دهد که «خودکارآمدی حرفه ای» و «انگیزه درونی» مهم ترین پیش بین های فردی مثبت هستند؛ در حالی که «اضطراب تصمیم گیری»، «ادراک کلیشه های منفی اجتماعی» نسبت به مشاغل فنی و «تعارضات خانوادگی» عمده ترین موانع روان شناختی را تشکیل می دهند. نتایج این پژوهش بر ضرورت بازنگری در برنامه های هدایت تحصیلی و تقویت مشاوره های شغلی متمرکز بر ارتقای هویت حرفه ای هنرجویان تاکید دارد.

کلیدواژه ها:

آموزش فنی و حرفه ای ، تصمیم گیری شغلی ، خودکارآمدی ، موانع روان شناختی ، هنرستان.