بازنمایی هویت فرهنگی در ادبیات داستانی کودک

پژوهش حاضر با عنوان «بازنمایی هویت فرهنگی در ادبیات داستانی کودک» با هدف بررسی روندهای اخیر در نحوه ی بازنمایی فرهنگ، زبان و عاملیت کودک در متون ادبی دهه ی اخیر انجام شد. این مطالعه به روش مرور نظام مند و با بهره گیری از تحلیل مضمون براون و کلارک طراحی و اجرا گردید و ده مقاله ی علمی معتبر از منابع فارسی (۱۴۰۰ تا ۱۴۰۴) و انگلیسی (۲۰۲۰ تا ۲۰۲۵) مورد تحلیل قرار گرفتند. داده ها در سه محور اصلی شامل زبان و سبک روایت، نمادها و فضاهای فرهنگی، و نقش کودک به عنوان کنشگر فرهنگی طبقه بندی و بررسی شدند. نتایج نشان دادند که بازنمایی هویت فرهنگی در ادبیات کودک از بازتولید صرف عناصر ملی به سوی بازآفرینی چندفرهنگی و مشارکتی تغییر یافته بود. در این فرایند، زبان بومی و نشانه های محلی به عنوان ابزارهایی برای تقویت احساس تعلق فرهنگی به کار رفته بودند )صادقی، ۱۴۰۳؛ ,Liu ۲۰۲۰( و داستان های دیجیتال و چندرسانه ای با تغییر موقعیت کودک از مخاطب منفعل به مشارکت کننده ی فعال، الگوی تازه ای از «بازنمایی مشارکتی» را ایجاد کرده بودند )همتی و رضایی، ۱۴۰۱؛, Lopez ۲۰۲۴.(همچنین مشخص شد که آثار فارسی بیشتر بر پیوند زبان مادری و هویت ملی تاکید داشته اند، در حالی که متون بین المللی بر تعامل فرهنگی، تنوع روایی و خلق معنا از رهگذر گفت وگو میان فرهنگ ها تمرکز کرده بودند ,Harper & Mitchell) ۲۰۲۲؛ نظری، ۱۴۰۲.( در مجموع، پژوهش نشان داد که ادبیات کودک در دهه ی اخیر به بستری برای بازتعریف «هویت سیال» تبدیل شده بود؛ هویتی که از طریق زبان، روایت و تجربه ی فرهنگی توسط کودک بازسازی می شد. بر این اساس، پیشنهاد شد تا رویکردهای آینده ی ادبیات کودک بر تلفیق وفاداری فرهنگی با خلاقیت زبانی و بینافرهنگی تمرکز یابند تا ادبیات به عرصه ای پویا برای گسترش گفت وگوی فرهنگی و خودآفرینی کودک بدل شود.

کلیدواژه ها:

ادبیات کودک ، هویت فرهنگی ، بازنمایی ، مرور نظام مند ، تحلیل مضمون ، هویت سیال ، ادبیات چندفرهنگی ، عاملیت کودک ، زبان بومی ، روایت دیجیتال