تطبیق اندیشه های بیدل دهلوی با روان شناسی مدرن از مفهوم فنا تا خودشکوفایی

این پژوهش با هدف بررسی تطبیقی میان مفهوم «فنا» در اندیشه های بیدل دهلوی و مفهوم «خودشکوفایی» در روان شناسی مدرن انجام شده است. ضرورت تحقیق از آن جا ناشی می شود که پیوند میان میراث عرفانی و دستاوردهای علمی روان شناسی می تواند هم به فهم عمیق تر متون عرفانی کمک کند و هم در حوزه های آموزشی و مشاوره ای الهام بخش باشد. روش تحقیق کیفی و تطبیقی است؛ بدین صورت که ابتدا اشعار و متون بیدل در باب فنا تحلیل محتوایی شدند و سپس نظریه های انسان گرایانه روان شناسانی چون مازلو و راجرز بررسی گردید و در نهایت شباهت ها و تفاوت ها استخراج شد. پرسش اصلی تحقیق این است که چگونه می توان مفهوم فنا را با خودشکوفایی تطبیق داد و چه نقاط همگرایی و واگرایی میان آن ها وجود دارد. یافته ها نشان می دهد که هر دو رویکرد بر عبور از «خود محدود» و رسیدن به تجربه های متعالی تاکید دارند؛ با این تفاوت که عرفان بیدل غایت را در حقیقت الهی می بیند و روان شناسی مدرن در تحقق استعدادهای فردی، اما در نهایت هر دو مسیر بر تعالی انسان و رهایی از محدودیت های نفس تاکید دارند.

کلیدواژه ها:

بیدل دهلوی ، فنا ، خودشکوفایی ، روان شناسی مدرن.