الگوی پیشنهادی ارزیابی کیفیت تربیت در چارچوب ساحت های شش گانه سند تحول بنیادین

سند تحول بنیادین آموزش و پرورش ایران با تاکید بر تربیت همه جانبه انسان، شش ساحت اصلی (علمی-فناورانه، عبادی-اخلاقی، زیستی-بدنی، اجتماعی-سیاسی، اقتصادی-حرفه ای، و زیبایی شناختی-هنری) را به عنوان چارچوب مرجع برای تربیت تعریف کرده است. با وجود تدوین این سند، فقدان یک نظام ارزیابی دقیق، کمی و کیفی که بتواند کیفیت تربیت را در این ساحت ها به صورت یکپارچه سنجش کند، از چالش های اساسی نظام آموزشی کشور است. هدف این پژوهش، طراحی و اعتبارسنجی الگوی ارزیابی کیفیت تربیت منطبق بر ساحت های شش گانه است .این پژوهش از نظر هدف، کاربردی و از نظر روش، ترکیبی (آمیخته) از نوع اکتشافی متوالی است. فاز کیفی با انجام مصاحبه های عمیق نیمه ساختاریافته با ۳۰ نفر از خبرگان علوم تربیتی، فلسفه تعلیم و تربیت و برنامه ریزی درسی انجام شد. داده ها با روش تحلیل مضمون (Thematic Analysis) کدگذاری گردید. فاز کمی با اجرای پرسشنامه محقق ساخته بر روی جامعه ای متشکل از ۴۰۰ نفر از مدیران، معاونین پرورشی و معلمان برتر مدارس صورت گرفت. برای تحلیل داده های کیفی از نرم افزار MAXQDA و برای داده های کمی از نرم افزارهای SPSS و SmartPLS استفاده شد .تحلیل داده های کیفی منجر به استخراج ۳ مضمون اصلی، ۹ مضمون فرعی و ۳۲ مفهوم پایه شد. الگوی نهایی شامل ۴ بعد کلان «محتوای تربیتی»، «فرآیند تربیتی»، «محیط تربیتی» و «خروجی های تربیتی» است که هر یک به شاخص های دقیق در ساحت های شش گانه تفکیک شده اند. در فاز کمی، مدل پیشنهادی از برازش مطلوبی برخوردار بود .یافته ها نشان داد که ساحت عبادی-اخلاقی و ساحت اجتماعی-سیاسی به ترتیب دارای بیشترین چالش و کمترین سطح کیفیت ارزیابی شده هستند، در حالی که ساحت علمی-فناورانه وضعیت نسبی بهتری دار .الگوی پیشنهادی می تواند به عنوان ابزاری عملیاتی برای مدیران مدارس، ناظران آموزشی و سیاست گذاران در جهت پایش مستمر کیفیت تربیت، شناسایی نقاط کور آموزشی و برنامه ریزی برای بهبود عملکردهای تربیتی مورد استفاده قرار گیرد. این الگو با گذر از سنجش های صرفا نمره محور، رویکردی فرآیندی و همه جانبه به تربیت دارد.

کلیدواژه ها:

سند تحول بنیادین ، ساحت های شش گانه ، ارزیابی کیفیت تربیت ، الگوی ارزیابی ، علوم تربیتی ، توسعه پایدار